Ooit kreeg ik de opmerking van iemand dat wanneer ik op zoek was naar verhalen vanuit het dorp, dat ik dan op het kerkhof moest zijn want daar liggen vele verhalen. Een opmerking die mij aan het denken zette en die ik vrijdag jl. uitprobeerde. Natuurlijk had ik er van te voren al enigszins over nagedacht. En dus ging ik eerst naar het graf van mijn ouders.
Toen mijn moeder begraven werd, was er vanaf haar plek nog een mooi en vrij uitzicht op Westerwijtwerd. Dat vond ik destijds wel heel toepasselijk want daar werd tussen 1955 en 1979 het gezinsleven gesticht en wij met zijn zessen geboren. De kruidenierszaak kwam er tot bloei maar werd in 1975 abrupt gesloten door de ziekte van mijn moeder. Daar alleen kan ik hele verhalen over vertellen maar dat heb ik eerder al eens gedaan.
Zo staand voor het graf, denk ik nog even terug aan het jaar 2009. De jaar van de ommekeer qua gezondheid van mijn ouders. Ik werkte nog bij Vast Banket, de ringweg rond het dorp was net open en ik hoorde het geloei van een ambulance. Niet veel later was daar het telefoontje dat pa hierin lag. Het was me het jaartje wel voor hem. Eerst een hartaanval, toen een herseninfarct en daarna nog een maagbloeding. En dat allemaal binnen een half jaar.
Aan het eind van het jaar viel moeders ook nog eens al koppeltjesduikend van de kerktrap af. Niet lang daarna waren daar bij haar de eerste verschijnselen van dementie. Ik heb altijd gedacht dat moeders het langer op aarde vol zou houden dan pa maar dat was een verkeerde inschatting. In november 2016 blies ze haar laatste adem uit. En dat is alweer bijna tien jaar geleden. Om 13.10 uur vertrok ik uit haar kamer en om 13.50 ging ze heen.
Pa zou het nog tot 2024 volhouden maar toen was de koek helemaal op. De laatste keer dat ik hem zag, had hij niet de kracht om zijn bakje met vla leeg te lepelen. Daar heb ik hem mee geholpen en de dag erop togen de vrouw en ik naar Limburg voor een weekje Arcen. Op zondag reden we halsoverkop terug naar huis maar we waren te laat, hij was al heengegaan.
Wat rest zijn een grote liggende grafsteen en heel veel herinneringen. Ook aan de mensen die om hen heen liggen. Aan Grietje bijvoorbeeld. Niet dat ik een beeld heb bij haar maar in de tijd dat moeke ‘oet tied’ kwam, overleden er in het Hippolytushoes nog twee bewoners. Of in elk geval was er een connectie met Hippyhoes.
Ik had te doen met de begrafenisondernemer die volgens mij ook alle drie de uitvaarten moest regelen. Wat een drukte, en dat bij een beroep waarin eigenlijk niets fout mag gaan. Maar hij sloeg zich er dapper doorheen al moesten we hem op de begrafenisdag nog wel even bellen omdat we ons allemaal als familie bij moeder op de gang verzameld hadden voor de uitgeleiding maar de beste man een ander tijdstip in gedachten had.
Afijn, het was hem snel vergeven. Even verderop ligt de vader van onder andere de tweelingbroers waarmee broer Henk vroeger vaak optrok. Hij woonde in de straat achter ons maar de herinneringen gaan juist terug naar mijn eerste vakantie met mijn ouders. Door de drukte van de winkel was het er voor hen nooit van gekomen en Henk en ik waren nog zo jong dat we meekonden. De rest van de broers en zussen had het al druk met werk waardoor Henk een kameraad mee mocht nemen.
En zo denk ik terug aan Groet en Callantsoog. Op de camping gingen we op bezoek bij een oom en tante en ik wilde zelfstandig teruglopen naar mijn ouders maar was binnen tien meter al verdwaald. En dat heeft de rest van de camping geweten: ‘Henktie, Henktie, ik ben verdwaald!’, zo brulde ik hete tranen bij elkaar. Op een later moment wilde ik onder het middageten blijkbaar een keer indruk maken want ik braakte de hardste vloek uit die ik maar kon bedenken. Even was het angstig stil aan tafel, toen een dreigende draai om de oren van pa die ik nog net kon ontwijken en vervolgens rende ik het huisje uit…..
Bijzonder dat juist dit soort herinneringen bovenkomen drijven op het grindpaadje voor mijn ouders hun graf. Wanneer ik naar achteren richting Wietwerd loop, het uitzicht wordt nu belemmerd door de tijdelijke huisvestiging voor het versterkingsproces, zijn daar weer de nodige herinneringen.
Frans bijvoorbeeld was mijn vroegere jeugdleider en in mijn B-juniorentijd werden we zelfs kampioen. Hij had mij qua voetballer hoog zitten maar dat kwam vast omdat ik net als hem fan was van Ajax. Ook later op het voetbalveld waren daar altijd de herinneringen aan toen maar ook de huidige staat van het voetbal werd besproken. Ik weet nog dat tijdens zijn uitvaartdienst mijn mobieltje maar zo een muzieknummertje begon af te spelen. En ik maar denken dat dit deuntje bij iemand anders afging want ik had mijn telefoon immers uitgezet. Dacht ik. En dat is de laatste keer geweest dat dit apparaat meeging naar een uitvaartdienst.
Naast Frans ligt kunstenaar Kees. Ook nog eens de stiefvader van mijn buurman. Zouden we zonder zijn adviezen ooit in onze huidige duo-villa aan de Berkenlaan in Middelstum zijn gaan wonen? Ik zal nooit meer vergeten dat Wim in januari 1999 op mij afstapte en de legendarische woorden uitsprak: ‘Wij gaan een huis bouwen!’ Kees en Hilda hadden dit enige jaren eerder al aan de Bosrand gedaan en wij profiteerden mee van de opgedane kennis.
En zo wonen we dus al 26 jaar aan de Berkenlaan. Op het veldje achter Kees ligt buuf Karin die door die rotziekte maar 25 jaar bij ons mocht wonen. Altijd in voor een geintje en de gezelligheid en altijd prominent aanwezig tijdens de Lichtweek waarin we alle registers opentrokken in de straat. Eerder werkzaam bij Vita Nova en ik zou zo vele stapverhalen op kunnen diepen maar die komen ook boven bij het volgend graf.
Want Peter was immers betrokken bij de oprichting van jeugdsoos The Rising Sun in de G.A.-straat in Middelstum. En laat ik daar nu vroeger net tegenover wonen. Mooi eigenlijk dat ik eind 2021 op zijn eigen verzoek nog bij hem langs mocht komen. De Alzheimer was daar al maar de fijne herinneringen konden nog mooi aan het papier worden toevertrouwd: https://bert-koster.nl/2021/12/15/peter-bos-heeft-mooie-herinneringen-aan-de-beginjaren-van-jeugdsoos-the-rising-sun/.
Ik eindig deze eerste bijdrage staand voor het graf van een familie waarvan de jongste dochter zich vorige week afvroeg hoe deze rubriek invulling te geven. Ik kom tot de conclusie dat er door mijn bezoek aan het kerkhof naast de herinneringen aan de mensen die er begraven liggen ook veel mooie en persoonlijke (jeugd) herinneringen boven komen drijven.
Aan Fred bijvoorbeeld en ik denk terug aan een korte vakantie op Schier in 1992 maar ook aan het mede opstellen van zijn levensverhaal in Assen. Met Martin zat ik in augustus 1995 in de trein toen ik op moest komen voor militaire dienst en we beiden ons treinkaartje ergens halverwege moesten activeren op het station.
Ik ben de gebroeders zelfs nog een keer toevallig tegengekomen tijdens een oefening in Zuid-Duitsland. Deze familie heeft helaas de laatste jaren het nodige voor de kiezen gehad, bedenk ik mij. Het antwoord op de waarom-vraag krijg ik niet terwijl de regendruppels gestaag neervallen en ik terug ga naar huis.
Maar al wandelend over het kerkhof besef ik direct hoeveel verhalen hier wel niet liggen die mij terugbrengen naar (ver) vervlogen tijden. Ik ben hier dan ook nog niet klaar wat mij betreft. Dus mocht de tijd mij gegeven zijn dan, en de reacties positief, volgen binnenkort vast nog meer verhalen vanaf het kerkhof….