Ik ben één keer eerder in Niekerk, Kommer- en Lauwerzijl geweest en ik weet nog precies wanneer. Dat was op Tweede Paasdag in het coronajaar 2020. Ik bracht de jongste naar een schoolvriendje in Zuidhorn en omdat er toch niets beters te doen was, alles was immers dicht, besloot ik op voorspraak van Miranda maar een mooie wandeltocht te maken in die omgeving. Zes jaar later kom ik er weer. Of het nu is om oude herinneringen op te halen of oude koeien uit de sloot, dat waag ik te betwijfelen. Maar toch werd het een aangenaam vertoeven.
Niezijl
Zes jaar geleden moet mijn mindset behoorlijk negatief geweest zijn. Dat is op zich niet zo verwonderlijk want het waren destijds zorgelijke tijden. Zeker voor ondernemers en deze ondernemer moest lijdzaam toezien dat de helft van zijn hoofdadverteerders de horecadeuren noodgedwongen moesten sluiten. Dat had uiteraard nog veel meer impact op die mensen zelf maar ook ik werd er niet vrolijker van.
Ik ben er destijds nog geen vijftien minuten geweest, in Niezijl. Even een foto van de kerk en weg maar weer. Daar is vandaag echter geen sprake van. Ik geniet van de met bloemen versierde bruggetjes in dit waterrijk dorpje met een roemrijke geschiedenis.
Vroeger, tot 1600, lag dit dik 400 inwoners tellend plaatsje nog aan de Waddenzee en was het een belangrijke doorgangsroute wanneer men van Groningen naar Leeuwarden of vice versa moest. Ook in de Tachtigjarige Oorlog was het een belangrijk plekje. Overvallen door de Spanjolen maar later als uitvalsplaats dienend voor het Staatse leger.
Dat verzin ik natuurlijk niet allemaal zelf maar valt te lezen op het informatiebord nabij het dorpshuis daar waar vroeger een lagere school zat. Ik maak foto’s van de kerk, het dorpshuis en het kleine haventje inclusief een prachtige treurwilg maar ook van Cv60-lid Ben Elsinga van Elsinga Tweewielers. Geweldig toch dat ik zelfs zo ver van huis nog wat reclame mag maken.
Het dorpje heeft zelfs een ‘Blik Trommel en Oudheden Museum’ en het bordje boven de deur bevat een geweldige tekst: ‘Mit older wordende minsen is’t net als met museums. Niet de gevel is belangriek maar de schatten der achter.’ Niets mis mee dus, met het rijpen der jaren. En daarbij voel ik mij een kwieke vijftiger. Eentje die het niet kan laten om nog een bruggetje aan zijn looproute toe te voegen die in de verte opdoemt.
En dat zelfs terwijl het zachtjes begint te regenen. Dat weerbeeld past natuurlijk ook helemaal in de Zijlen wat weer een ouderwets woord voor sluizen is. Onmisbaar destijds voor de plaatselijke waterhuishouding. Na drie kwartier rondkeutelen, houd ik het toch maar voor gezien. Nog minimaal drie Zijlen te gaan immers….
Kommerzijl
Snel door naar het slechts drie kilometer verderop liggend dorpje Kommerzijl. Daar wonen 100 mensen meer als in Niezijl en dat verklaart wellicht het feit dat er nog een mooi dorpscafé zit. Ik parkeer de Ford hier in de buurt en achter het dorpshuis. Kommerzijl is de geboorteplaats van Miranda haar vader. Vandaar destijds de tip natuurlijk om hier eens rond te snusteren.
Opnieuw volgen de nodige waterpartijen en een zijl. Vlak daarna schiet ik een alleraardigst kiekje van twee paarden op een dijk waarvan één demonstratief haar kont naar mij toekeert terwijl de ander mij nieuwsgierig aankijkt. De laatste is direct mijn favoriet natuurlijk en maakt dat ik langs de lagere school enthousiast doorwandel naar de plaatselijke aanmeerkade waar de nodige boten voor anker liggen.
Een informatiebord wijst mij op de molen waarvan de wieken begin vorige eeuw in vlammen opgingen. Thans zit er een kapperszaak en op het bord staat nog een bijzonder verhaal te lezen. Want omdat het dorp geen kerk heeft, werden de inwoners vroeger begraven in omliggende dorpen als Niezijl en Niehove. Dat was een behoorlijk eindje karren, letterlijk en figuurlijk. Vandaar dat besloten werd om in het dorp zelf een kerkhof aan te leggen. Per huis(houden) was er plek voor vier mensen. In het dorp woonden destijds 300 mensen, 200 hiervan konden op het kerkhof terecht.
Ik pak met Natuurpark Noorderriet nog een geschenk van de NAM mee door een klein stukje te wandelen in dit park. In de verte ontwaar ik inderdaad een gaswinninginstallatie waarvan het nu maar de vraag is of hij nog actief is. Dat lijkt mij een mooi gegeven om over na te denken wanneer ik onderweg ga naar Pieterzijl.
Pieterzijl/Visvliet
Pieterzijl doet mij voor eeuwig herinneren aan mijn oud-collega Lodewijk met wie ik tien jaar samenwerkte bij Vast Bakeries. Een markant man. Eentje zonder gebit die leefde op koffie en sigaretten. En die afkomstig was uit Pieterzijl.
En dat is wel even een dingetje wanneer je in Middelstum werkt en geen rijbewijs hebt. Eerst vier kilometer fietsen naar Grijpskerk, dan de trein naar Groningen in de hoop dat de bus naar Middelstum nog niet vertrokken is, uitstappen op Fraamklap en vervolgens nog een paar honderd meter lopen om bij het bedrijf te komen. Zo zat het volgens mij zo ongeveer.
Deze anekdote is ook eigenlijk het enige wat ik over dit 150 inwoners tellend dorpje kan melden. Ik maak nog een foto van de brug als bewijs dat ik er daadwerkelijk geweest ben en zoek naar Vos in het telefoonboek. Wanneer ik langs dit huisje rijd dan zou het inderdaad maar zou kunnen dat hij daar destijds woonde. ‘Zou hij nog leven?’, vraag ik mij nieuwsgierig af. Gezien zijn levensstijl kan ik mij er niets bij voorstellen, moet ik heel eerlijk bekennen. Daarbij was hij destijds al in de zestig.
De mooiste tip vanuit Pieterzijl, is de wegwijzerbord waarop Visvliet staat geschreven, gelegen op slechts drie kilometer afstand. Dit dorpje ligt op de grens met Friesland en ik ben er nog nooit geweest en zal er waarschijnlijk nooit meer komen. En dus pak ik de gelegenheid met beide handen aan om er eens een bezoekje aan te brengen.
Visvliet is een alleraardigst dorpje met ongeveer 250 inwoners. Ik ben er maar heel even en vraag mij af waarom er zoveel aandacht is voor allerlei planeten. Met dank aan Google kom ik vervolgens van alles te weten over het planetenpad ter ere van Eise Eisinga die in 1774 in Franeker een planetarium maakte. Een leuk weetje wat mij betreft en na een bezoek aan het haventje, waar een instructeur net bezig is met een hondentraining, besluit ik snel verder te gaan naar Lauwerzijl.
Lauwerzijl
Lauwerzijl is een dorpje van dik tweehonderd inwoners en ik ben er maar heel kort geweest. Een rondje met de auto door het dorp leert mij dat er niet heel veel te doen is. Ik maak als bewijsstuk toch maar weer een foto van de plaatselijke brug en doe hierna ook snel nog wat voorwerk voor de laatste trip van volgende week met daarin aandacht voor Electra.
Het plaatselijk zwembad valt kadastraal gezien onder Lauwerzijl dus misschien is het wel helemaal niet eerlijk dat ik maar zo weinig aandacht aan dit dorpje besteed. En misschien moet ik de volgende keer Lauwerzijl of Pieterzijl toch maar inruilen voor Munnekezijl, ondanks dat dit dorpje in Friesland ligt.
Toch benieuwd naar een kort verslag uit dit dorp? Klik dan gerust nog even op deze link: https://bert-koster.nl/2020/04/17/met-tegenwind-in-de-zijlen/. Nieuwsgierig naar de zomerkiekjes van vandaag? Dan hier even op klikken: https://bert-koster.nl/2026/07/22/een-zomerinstagrammetje-uit-vier-zijlen-en-visvliet/.
Ik tokkel uiteraard terug naar huis via Houwerzijl, wat mij betreft de mooiste Zijl der Zijlen. Tijdens het uitwerken van dit verhaal regent het licht en dat deed het vanmorgen ook al in Niezijl. Hopelijk heb ik morgen meer geluk en dat is hard nodig ook want dan ga ik op de fiets naar havenstad Delfzijl!