Cultuurcentrum Wongema ligt er nog stil en verlaten bij deze ochtend.
De laatste week naar de zomerzoektocht in Noord-Groningen is al weer aangebroken. Nog twee dagen vlammen en dan zit deze editie erop. Wat is de augustusmaand voorbijgevlogen zeg. Ik zie mij nog op 4 augustus in Wagenborgen beginnen en voor je het weet breekt daar de herfst al bijna weer aan. Of chargeer ik nu?
Maar eerst Hornhuizen, Kleine Huisjes en Broek hoor. Plus nog een toefje Wierhuizen. Het was vanmorgen vroeg pissen in huize Koster want de vrouw stond op tijd. En dus stond mijn wekker op tijd. Maar gelukkig was ik rond 06.00 uur reeds wakker. Niets geen gerinkel maar fris, fruitig en vrolijk op pad langs drukke binnenwegen naar het nog relatief rustige Hornhuizen.
Hornhuizen
Ik schrijf bewust relatief rustig want bij Derks Installatietechniek en Landbouwmechanisatiebedijf Van der Maar druppelen uiteraard even na zeven uur de eerste werknemers binnen om aan hun nieuwe werkdag te beginnen. In en om Wongema en Galerie Gewaagd, de culturele blikvangers van het dorp, is het echter nog weldadig rustig. Voor mij het startsein om eerst via de bossen een rondje om het dorp te maken. En dat in de wetenschap dat ik in de contreien die ik vanmorgen aandoe slechts één keer een interview heb mogen afnemen: https://bert-koster.nl/2022/09/14/wilbert-van-de-kamp-over-wongema-cafe-werkpension-hotel-groepsaccommodatie-en-restaurant-in-hornhuizen/.
De grootste en bekendste blikvanger van het dorp. Uiteraard in opvallend geel….
Dat mag echter de pret niet drukken. Een gevoel van weemoed overvalt mij. Nog even en de landbouwgronden rondom het dorp worden omgeploegd en dan zie je de zware klei weer bovenkomen. Maar dat maakt dit gebied ook zo mooi natuurlijk. Voordat ik het weet, heb ik het rondje bijna afgewerkt. Met onderweg een huisbenaming die ik niet thuis kan brengen en een grote speelweide.
In het dorp ook een B&B in de vorm van een tiny house. Daar waar vroeger een borg moet hebben gestaan. Wat heb je van hieruit een mooi uitzicht op de landerijen rondom het dorp zeg. De weem naast de kerk ligt er prachtig bij en voordat ik het dorp verlaat moet ik zeker nog even een kiekje maken van de fraaie zaaikerk met zijn gele ‘lantaarn’. De opvallende blikvanger van het dorp die je al van heinde en verre kunt zien en waar het tweehonderd zielen tellend plaatsje om bekend staat.
Groot is het dus niet, het dorp Hornhuizen. Zelfs met een rondje om het dorp kom ik tot de conclusie dat ik mijn biezen maar weer snel moet pakken. Ik besluit langs de oude dijk te rijden naar mijn volgende bestemming en kom langs een soort van proefboerderij die wat mij betreft nog wel een fotomomentje waard is. Bijna zie ik de vrachtwagen over het hoofd die langs mij dendert maar hé, het kiekje is gemaakt dus wie doet mij wat?
Kleine Huisjes
Op naar de volgende parel in het Hogelandgebied. En wat voor één. Want hoewel Kleine Huisjes nog geen honderd inwoners telt, werd het in 2018 toch landelijk nieuws. En dat kwam allemaal door de Kerstboodschap van Koning Willem Alexander die het noaberschap en het omzien naar elkaar als voorbeeld stelde. De kracht van de kleine kernen dus waarbij de gezonde jonge mensen omzien naar de oudere medemens die minder ter been is. Voor de plaatselijke dorpsvereniging heel normaal en geen reden om naast hun schoenen te gaan lopen, zo lees ik op internet.
De arbeiders worden geëerd voor al hun vroegere inspanningen.
Ik merk al snel dat het dorp zijn naam eer aan doet. Inderdaad kom ik al wandelend de nodige kleine huisjes tegen. Vast arbeidershuisjes met een rijk verleden. Ik start de wandeltocht bij het kunstwerk waarin de landarbeiders geëerd worden voor al hun inspanningen in het verleden. Ongetwijfeld om de rijke boer van een goede oogst te voorzien maar waarschijnlijk waren zij ook zeer belangrijk bij het ontwateren van de voormalige waterrijke gebieden.
Ik maak een foto van enige grote paarden die voor de kleine huizen in een doodlopende steeg lopen te grazen en wandel niet veel later het Tammo Wieringabos in. Toch mooi hoe je zelfs in de kleinste dorpjes en gehuchtjes zo lekker rond kunt wandelen.
En hoe klein het dorp ook mag zijn, het heeft ondanks dat een hele grote speelweide. Waarbij dan vervolgens de vraagt rijst of de plaatselijke jeugd hier veel gebruik van maakt. Na de constatering dat ook Kleine Huisjes een B&B heeft, heerlijk verscholen in het groen nog wel, zoek ik ook hier redelijk snel mijn auto op.
Broek
Lang ben ik niet onderweg want een kilometer na Kleine Huisjes doemt het gehucht Broek al voor mij op. Een gehucht met slechts zestig inwoners maar ook in het rijke bezit van de Broekster vaart. Dat verklaart misschien de boot die ik op een oprit zie staan. De plaatsnaam Broek duidt dan ook niet voor niets op drassig land. Jammer eigenlijk van het vele kroos wat zich in de vaart bevindt. Dat constateer ik helaas boven op de brug boven de vaart.
Broek oet!
Uit pure baldadigheid neem ik een foto van de plaatsnaam Broek met daar doorheen twee strepen ten teken dat Broek alweer verlaten wordt. ‘Broek oet’, maakte ik hier van tijdens één van mijn eerste vroege fietstochten door het Hogeland. Het begin van een fantasievolle trip die mij deden afvragen wat je vanuit Broek oet in Horn(y)huizen moest wanneer ’t Kruisweg is. Hoe ik aan dergelijke gedachten kwam, geen idee. Maar het schiet mij hier ter plekke weer te binnen.
Wanneer ik naar de tijd kijk, zie ik dat het eigenlijk nog veel te vroeg is om naar huis te gaan. Gelukkig zie ik in Broek een wegwijzer staan die aangeeft dat het gehucht Wierhuizen op slechts een kilometer afstand ligt. En dus rijd ik ook hier nog even heen. Naar het dorp dat door de Kerstvloed in 1717 ten onder ging met vele doden tot gevolg.
Die zullen vast niet allemaal op het kerkhofje liggen maar deze schijnt nog wel in gebruik te zijn. Voor het lijk- dan wel baarhuisje staat iets van een kunstwerk wat vast de vroegere kerk markeert die helaas ook al ter ziele gegaan is door de storm.
Op het informatiebord lees ik met interesse het verhaal van een vroegere inwoner die op wonderbaarlijke wijze aan de verdrinkingsdood ontsnapte tijdens de eerder aangehaalde Kerstvloed. Hij verloor echter wel zijn hele gezin door het wassende water maar dat deerde hem blijkbaar niet want volgens de overleveringen heeft hij destijds aangegeven zich nog nooit zo zorgenvrij te hebben gevoeld in de wetenschap dat de rest van het gezin verdronken was….
Nog even een toefje Wierhuizen.
Een bijzonder verhaal om tot mij te nemen wanneer ik via Pieterburen en Westernieland terugrijd naar Middelstum. Daar waar ik in de Berkenlaan op nummer vijf en tweehoog de genomen kiekjes aan een zomerInstagrammetje toevertrouw: https://bert-koster.nl/2025/08/27/een-zomer-instagrammetje-uit-hornhuizen-kleine-huisjes-en-broek/.
Morgen volgt hetzelfde scenario als vandaag. De vrouw heeft later op de ochtend de auto nodig en dus sta ik vroeg op om mij te verdiepen in de verdwenen dorpjes Weiwerd, Oterdum en Heveskes even buiten industriestad Delfzijl om daarna door te rijden naar Woldendorp om deze reeks af te ronden. Van Wagenborgen naar Woldendorp in de gemeente Eemsdelta als ware het de alfa en de omega van deze zomertrip….