Mannen, kunnen jullie jezelf in het kort even voorstellen?
‘Johan Tempel is de naam, 31 jaar, geboren in Bedum maar op mijn vierde naar de Stitswerderweg in Middelstum verhuisd en daar woon ik nu nog steeds. Samen met mijn broer en vader ben ik eigenaar van Hoveniersbedrijf Tempel waar ik allround inzetbaar ben. Het eigen baas zijn slokt veel vrije tijd op, hobby’s schieten er vaak bij in. Vandaar dat ik Scheepsjoagen en de vergaderingen van het Scheepsjoagbestuur als een gezellig uitje beschouw.’
‘En je bent hier te gast bij Wiebe Zwerver, 38 jaar, samenwonend met Margot aan de Stadsweg in Onderdendam en samen zijn we de trotse ouders van een dochtertje van 3,5 jaar oud. Op een uitstapje van negen jaar in Winsum na, heb ik verder mijn hele leven in Onderdendam gewoond. Ik ben vrachtwagenchauffeur van beroep bij de Gebroeders Drijfhout in Bedum wat inhoudt dat ik doordeweeks vaak in Duitsland zit. Voetballen is één van mijn hobby’s, het scheepsjoagen en alles wat daar bij komt kijken een andere.’
De hoeveelste editie gaan we op 30 en 31 augustus beleven?
Dit jaar vindt alweer de 29e editie plaats van het evenement dat in 1993 het levenslicht zag. De eerste keren gebeurde dit vanuit de kroeg en dan alleen op de zaterdag. Mannen als Roelf Huizing en Henk Reker wilden wel iets organiseren in het dorp en zo ontstond het ‘bootje’ trekken. Dat was toen nog niet met de praam die we nu gebruiken.
Toen Helma Hamming begin jaren negentig een prijs won waarbij ze een band naar Onderdendam mocht halen, ontstond voor het eerst de muzikale begeleiding rondom deze dag. Gaandeweg werd het evenement steeds groter en bekender.
Wat houdt het Scheepsjoagen nu eigenlijk in?
Het ‘bootjetrekken’ is sinds 1993 de topact waar alles omheen gebouwd is. We zitten de laatste jaren wel eens te brainstormen of we dit niet eens moeten veranderen maar het evenement is niet voor niets hiernaar vernoemd. In de hoogtijdagen deden zo 20 tot 25 teams mee. Nu zijn dat er zo’n 12 en dat is ook wel eens minder geweest. Om het scheepsjoagen heen worden tal van andere programmaonderdelen gepresenteerd. Daarover meer in een latere vraag.
En daarvoor leent waterdorp Onderdendam zich uitstekend?
Onderdendam staat niet voor niets bekend als een kruispunt van wegen en kanalen en was vroeger een belangrijke centrumplaats. Het Winsumerdiep, Boterdiep, Warffumermaar en Kardingermaar komen in Onderdendam mooi bij elkaar. De beurtvaart had hier vroeger een pand, er was een kantoongerecht en het Waterschap Noorderzijlvest was met de hele organisatie in Onderdendam gevestigd. Tegenwoordig zit alleen de werkplaats er nog.
Sinds wanneer zitten jullie in het bestuur en wat is jullie functie?
Wiebe: ‘Beiden zijn we algemeen bestuurslid. Ik zit al mijn halve leven in het bestuur, vanaf mijn 19e dus. Ik was zo’n 13, 14 jaar toen ik al allerlei hand- en spandiensten verrichtte, het was toen dus al mijn ding. En dan word je op den duur vanzelf voor een bestuursfunctie gevraagd natuurlijk.’
Johan: ‘Ik denk dat ik nu zo’n 5, 6 jaar in het bestuur zit. Door allerlei materiaal en machines beschikbaar te stellen, waren wij als hoveniersbedrijf al nauw bij het evenement betrokken. Mijn takenpakket is als bestuurslid niet veranderd maar ik neem nu dus deel aan de vergaderingen. Beiden doen we dit met veel plezier al is het laagdrempelige er wel wat van af. Je moet aan steeds meer eisen voldoen namelijk. Dat horen we wel van voorzitter Bert Helmholt die zich met de vergunningen bezighoudt.’
Maar jullie doen het niet alleen toch?
We zijn met zeven bestuursleden en maken daarnaast dankbaar gebruik van 40 tot 50 vrijwilligers die zich voor, tijdens en na die tijd met de opbouw en afbraak plus barbemanning inzetten. De praam moet opgehaald worden, de kraampjes en podium opgebouwd, de wedstrijden moeten in goede banen geleid worden enz.. De vrijwilligers zijn van alle leeftijden en komen ook van buitenaf.
Wat staat er eind augustus zoal op het programma?
We beginnen de vrijdagavond met een hindernisavond op en rond het water. Gevolgd door een oldtimerrit op de zaterdagmiddag. Dan vindt ook het Scheepsjoagen zelf plaats en ’s avonds zijn er nog de ‘hoanebalkgevechten’ waar toch ook altijd wel zo’n 70 a 80 man aan meedoen. We hebben een Foodtruckplein en zaterdag overdag is daar de jaarlijkse braderie. Kortom, een hele weekend gezelligheid dus in Onderdendam.
Ook qua artiesten hoeven de mensen niet thuis te blijven toch?
We hebben met een evenementenbureau weer een mooi programma weten neer te zetten, inclusief twee feestavonden. Vrijdag is daar bijvoorbeeld smartlappenkoor Ratjetoe in combinatie met bluesband Moondance Blue Collective en coverband Ten-4.
Zaterdag vinden Duo Maja, Belinda Kinnaer, Jordi Weijer, Davey van der Sluis en Boer Bennie hun weg naar Onderdendam. Beide avonden worden muzikaal ondersteund door de DJ’s van Dance Reaction. Voor elk wat wil dus!
Zo’n praam voorttrekken, dat is best wel zwaar geloof ik?
Reken maar van yes! Dat valt mensen die voor het eerst meedoen altijd vies tegen. Vaak zie je ze na de finish uitgeput naar de grond gaan. Vermoedelijk weegt de praam zelf al wel een dikke vijf ton en dan komen de strobalen er nog bij op en er zit nog een bootje aan vast. Al met al komen we dan misschien wel aan een dikke tien ton wat voortgezeuld moet worden.
De snelste teams hebben hier net iets meer dan een minuut voor nodig, de snelste tijd ligt rond de 1 minuut en 10 seconden. Herenteams bestaan uit zes mannen terwijl damesteams met zijn achten mogen ‘joagen’. Gemengde teams bestaan uit zes personen. Mocht je de uitdaging een keer met een team aan willen gaan, geef je dan gerust op. Er is nog ruimte voor meer teams.
Scheepsjoagen trekt jaarlijks duizenden bezoekers?
In de hoogtijdagen trokken we wel zo’n 5.000 toeschouwers naar Onderdendam in het laatste weekend van de schoolvakantie. Tegenwoordig zijn dit er zo’n lutje 3.000 maar het is wel weersafhankelijk natuurlijk want het hele gebeuren vindt buiten plaats. Die 3.000 bezoekers zijn voor ons prima te handelen hoor, daarmee zijn we als organisatie dik tevreden. Het moet ook veilig en gezellig blijven voor iedereen.
Als ik jullie vraag naar jullie persoonlijke Scheepsjoaghoogte- en dieptepunten, wat is dan het antwoord?
We hebben eens een dag beleefd waar hoogte- en dieptepunten bij elkaar kwamen. Tijdens een prachtige nazomerdag hadden zich duizenden mensen op de kades verzameld maar om 22.00 uur kwam er een enorme onweersbui en na die tijd waren er nog zo’n vierhonderd bezoekers over.
En in de beginperiode hebben we een door een berisping een jaar over moeten slaan omdat er per ongeluk drank geschonken is aan iemand onder de achttien. Twee maanden voor dat Scheepsjoagen zou beginnen, kreeg de organisatie alsnog groen licht maar toen was het te kort dag om nog iets te kunnen regelen.
Maar over het algemeen overheersen de prachtige herinneringen. Tijdens één editie ging de bierverkoop zo snel dat we het net tot het eind konden redden. De band die speelde kreeg hier lucht van en moedigde de bezoekers nog aan om ook de laatste restjes op te drinken maar dat lukte dus net niet.
Hebben jullie nog mooie Scheepsjoaganekdotes?
Er is altijd wel een mooie en sportieve strijd tussen de ‘boerenjongens’ die het met de voorbereiding niet zo nauw nemen en de ‘sportschoolboys’ die zich vaak terdege voorbereiden. En het zijn niet altijd de jongens van de sportschool die de wedstrijd winnen. Het team van de Timmerstee, met onder andere de Onderdamster jongens van De Groot in de gelederen, wist het evenement een paar keer achter elkaar te winnen.
Het gebeurt ook elk jaar wel een of meerdere keren dat iemand van de organisatie van de praam valt. En de zangeres die tijdens een warme editie aan het eind van de optreden zelf in het water sprong, zullen we ook niet snel vergeten. Sowieso is het tijdens het opbouwen en afbreken altijd al een feestje vol met gezelligheid en rare fratsen.
Waar staan jullie met het Scheepsjoagen over 5 a 10 jaar?
We gaan er vanuit dat het Scheepsjoagen er dan nog steeds is maar hopen ook dat zich dan een nieuwe generatie aangediend heeft die het stokje van ons over wil nemen. We zijn altijd op zoek naar nieuwe bestuursleden dus mocht je interesse hebben, meld je dan gerust aan. En we denken ook altijd na over veranderingen in het programma. Mocht je goede ideeën hebben, geef die dan gerust door.
Willen jullie verder nog iets kwijt?
Kom gezellig langs op 30 of 31 augustus of schrijf je in als team. Extra vrijwilligers zijn altijd welkom en prima natuurlijk als je linkjes opneemt van onze socialmediakanalen. Graag tot ziens!
Meer informatie vind je op www.scheepsjoagen.nl. We zijn te volgen op Facebook (https://www.facebook.com/profile.php?id=100063670232231) en Instagram (https://www.instagram.com/scheepsjoagen_onderdendam/).