De klanken van de deurbel zijn nog niet verdwenen of de deur vliegt al met een zwaai open. Een lachend gezicht in de deuropening. ‘En?’. Thuiszorg verpleegkundige Marieke kijkt hem wat verbouwereerd aan. ‘Wat bedoelt u; en?’. ‘Ben je geslaagd?’ vraagt de 82-jarige alleenstaande man. Nu valt bij Marieke het kwartje. Twee weken geleden toen ze voor het laatst bij hem was, vertelde ze hem over haar eindpresentatie. Hij heeft het onthouden.
Na lachend verteld te hebben dat ze inderdaad geslaagd was, draaide meneer K. zich om en stevende met zijn rollator naar binnen. Hij heeft taart gekocht. Een taart met ‘Geslaagd!’ erop. Ontroerd blijft de verpleegkundige een poosje bij de man om samen om half negen ’s ochtends een stuk taart te eten. Wel beseffend dat dit in haar eigen tijd is. Want eigenlijk heeft Marieke hier geen tijd voor. Eigenlijk krijgt ze alleen 5 minuten om hem te helpen met zijn steunkousen en moet ze daarna weer door. Eigenlijk had ze moeten zeggen: ‘Bedankt meneer, erg aardig van u, maar ik heb er geen tijd voor dus u moet uw taart maar alleen opeten.’ Klinkt vreselijk, maar is realiteit.
Voor de sociale kant van het werk krijgt ze vrijwel geen tijd meer. In de participatiemaatschappij van de heer Rutte en kozotten, zou meneer K. zelf maar moeten leren om zijn steunkousen aan te trekken en moet zijn dochter hem maar douchen. Oh, en misschien zou hij het ook best kunnen hoor, en heeft hij een hele lieve dochter. Maar zijn dochter heeft het ook druk met haar eigen leven. ‘Vandaag lukt het me niet om te komen, pa, crisis op het werk. Morgen ben ik er echt weer.’
Dus zit meneer K. alleen. De hele dag. De bezoekjes van de thuiszorg, waar hij zo naar uitkeek omdat hij dan even iemand had om tegen te praten, zijn verdwenen. Hij kwijnt weg. De sociale kant van dit werk is minstens net zo belangrijk als de verpleegkundige handelingen. Het is namelijk mensenwerk.
In het onderwijs lopen docenten enigszins tegen dezelfde problemen aan. Wel in mindere mate, maar toch speelt daar ook mee dat er zoveel tijd gaat zitten in randzaken en administratie, dat het daadwerkelijke lesgeven en leerlingen begeleiden nu wel bijna ondergeschikt lijkt. Alles moet op papier in orde zijn. Daar wordt je namelijk voor een groot deel op beoordeeld. Slagingspercentages, zittenblijvers, cijfers, noem maar op.
Dat het betreffende kind dat gezakt is voor haar eindexamen net haar moeder verloren heeft, daar wordt niet naar gekeken. Ze is gezakt op wiskunde. En helaas, dus minpunten voor de school. Dat de betreffende wiskundedocent ook haar mentor is en meer tijd heeft gestoken in het begeleiden van dit meisje door de meest vreselijke periode in haar leven tot nu toe, en dat ze er mentaal gewoon niet aan toe kwam om wiskunde in zich op te nemen, daar wordt niet naar gekeken. Gezakt is gezakt. Is het dan nog wel leuk om dat werk te doen?
Vraagt u zich misschien af. Ons antwoord is ja. In bovenstaand voorbeeld kiest Marieke ervoor om in haar eigen tijd de sociale kant van haar werk uit te voeren. Dat geldt voor velen met haar, en zo ook in het onderwijs. Om je werk optimaal uit te kunnen voeren maak je nu eenmaal (onbetaalde) overuren. Dat blijkt ook uit de berichten die de laatste tijd steeds in de media verschijnen. Maar dat moet je ervoor over hebben. Wij vinden de sociale kant het belangrijkste deel van ons werk.
Wat had meneer K. nou met de taart gedaan als ze niet geslaagd was geweest, vroeg Marieke hem. ‘Dan hadden we dat eraf geschraapt en de rest lekker opgegeten. Er is elke dag toch reden voor een feestje?’
Mensenwerk.
Marieke en Sanne Scholtens.