Terwijl ik dit schrijf, ben ik net terug van Enlit Europe, een internationale energiebeurs die dit jaar plaatsvond in de stad van Strauss, Sisi en schnitzels. Maar deze week stond Wenen ook in het teken van perspectief. Terwijl politiek Den Haag in crisissfeer verkeerde en verwijten over tafel vlogen, werd in Wenen hoopvol gesproken over innovatie, harmonisatie en vertrouwen in de samenwerking die nodig is om de energietransitie op elk vlak en overal te versnellen.
Op Enlit werd nog eens duidelijk hoe groot de opgave is. In Europa én wereldwijd. Want de energietransitie gaat allang niet meer alleen over technologie, klimaatdoelen en beleid. Ze gaat over soevereiniteit, veiligheid en onafhankelijkheid. Over de vraag of Europa grip houdt op zijn energievoorziening én zijn concurrentiepositie.
Dat klinkt abstract. Maar het wordt voelbaar voor de ondernemer die wil uitbreiden, maar geen stroomaansluiting krijgt. Voor huishoudens die hun energierekening door hoge en sterk wisselende prijzen nauwelijks nog kunnen betalen. Voor de woonwijk die moet wachten op netcapaciteit. Voor steeds meer regio’s waar het licht urenlang uitvalt. En ga zo maar door.
Eurofiel of eurofoob, we hebben Europa nodig om deze uitdagingen aan te pakken. Niet als excuus voor nationale stilstand, maar om schaalbare oplossingen mogelijk te maken. Eén interne markt met samenhangende spelregels, een gelijk speelveld en afspraken die uitvoerbaar zijn.
Harmonisatie betekent niet dat alles overal hetzelfde moet. Wel dat we de verschillen die samenwerking, innovatie en investeringen in de weg zitten zo snel mogelijk wegnemen. Dat vraagt ook dat we heel goed nadenken over data-uitwisseling en veiligheid bij het digitaliseren van het energiesysteem en dito infrastructuur.
Natuurlijk moeten we het net verzwaren. Maar ons energiesysteem móét slimmer. Digitalisering is noodzakelijk om de beschikbare capaciteit beter te benutten en vraag en aanbod op elkaar af te stemmen. Niet iedere auto hoeft tijdens de avondpiek te laden. Niet ieder apparaat hoeft tegelijk aan. Slim omgaan met energie moet eenvoudig, veilig en aantrekkelijk worden.
Er zijn al volop slimme, schaalbare oplossingen om dit technisch mogelijk te maken. Na Enlit bleef echter vooral deze gedachte hangen: energie is de basis van onze welvaart. Die basis moeten we veiligstellen, voor huidige en toekomstige generaties. Dat vraagt in ieder geval om een kabinet dat ten minste vier jaar aanblijft. Dus dames en heren politici, het licht aan en aan de bak!