Het is hoogzomer en daarmee ook echt vakantietijd. In ons dorp, Zoutkamp, en in de omgeving is dat ook goed te merken. Het is gezellig druk in de haven, op de terrasjes, toeristen weten onze winkels weer te vinden, de campers, auto’s met caravans, fietsers en wandelaars zijn er weer volop. Het geeft echt een zomers gevoel van gezelligheid en vrolijkheid. De zomer, en zo ook gewone vrije dagen, zijn het ultieme moment om te recreëren.
Maar dat lijken we steeds lastiger te vinden. We leven in een tijd waarin de druk om te presteren ongekend hoog is, maar de druk om te ontspannen misschien nog wel groter. “Vroeger” betekende recreëren simpelweg dat je de fiets pakte, een boterham met tevredenheid in een plastic zakje stopte en naar het dichtstbijzijnde bos reed om doelloos naar de bomen te staren.
Vandaag de dag is vrije tijd een serieuze business geworden, een logistieke operatie die strak gepland en minutieus vastgelegd moet worden. Zelfs in onze vrije tijd zijn we dus druk. Alsof we de agenda’s voor onze vrije tijd net zo dichttimmeren als onze werkweken. We racen van de ene recreatieve voorziening naar de andere. De moderne mens gaat niet meer zomaar ‘een stukje wandelen’. Nee, we gaan hiken.
Gewapend met een smartwatch die hypernerveus begint te trillen als onze hartslag niet in de juiste ‘vetverbrandingszone’ zit, en een app die elke stap registreert voor onze volgers op sociale media. Kamperen is ‘glamping’ geworden, waarbij de gemiddelde tent luxer is ingericht dan de eerste studentenkamer van de meesten van ons. Als we met de auto naar Kroatië of Italië gaan, is het tof om er zo snel mogelijk en met zo weinig mogelijk tussenstops te komen. Want de ander deed er veel langer over. En gaan we op vliegvakantie dan het liefst zover mogelijk, Bali, Dubai en de USA klinken immers interessanter dan Portugal of Spanje.
We boeken een mindfullness weekend en raken gestrest als de wifi in de yurt niet werkt. We zoeken de stilte op, mits er binnen een straal van twee kilometer een hippe koffietent met havermelk te vinden is.De ironie van deze moderne recreatie is dat het verdacht veel op werk begint te lijken. Recreëren heeft tegenwoordig doelen, targets en prestatie-elementen. Als we aan het einde van het weekend niet doodmoe zijn van alle geplande ‘leuke dingen’, hebben we het gevoel dat we onze kostbare vrije tijd hebben verspild. We zijn vergeten hoe we moeten nietsen.
Ik chargeer natuurlijk, maar als je goed kijkt is dat wel de interpretatie die je er aan kunt geven. Echte recreatie vraagt niet om een betere uitrusting of een strakkere planning. Het vraagt om het durven toelaten van de leegte. Pas wanneer de prestatiedrang wegvalt en de batterij van de smartphone leeg is, ontstaat ruimte voor het werkelijke hercreëren.
Misschien moeten we de kunst van het échte recreëren weer herontdekken. Recreëren komt van het Latijnse recreare, wat letterlijk ‘hercreëren’ of ‘vernieuwen’ betekent. Het gaat om het opladen van de batterij, niet om het leegtrekken ervan in een andere setting. Terug naar het “zijn”, even niets, staren in het water, kijken naar de ruisende boomtoppen boven je hoofd, alleen of samen zijn in stilte. Is het dan alleen de drukte in ons leven en hoofd dat ons daarvan weerhoudt? Ik denk het niet.
Stilstaan, stilte, even helemaal niets, werpt je terug op jezelf. Er komt dan ruimte voor je gedachten, voor je gevoelens. En dat vinden velen van ons stiekem eng. Want dat confronteert je met jezelf, met je leven, met jou. Dan kun je een mindere kant van jezelf tegenkomen, of je beseft in eerlijkheid dat je niet gelukkig bent in je leven, in je relatie, je werk. En dat heeft als consequentie dat je keuzes moet maken. Ga ik door met waar ik niet gelukkig mee ben of wordt het tijd om actief aan verandering te werken?
Stilte, terug naar jezelf en tijd voor jezelf geeft zelfreflectie. Gelukkig kan dat ook positief werken. Je realiseert je misschien dat je lekker in je vel zit, dat je werk helemaal bij je past, dat je een fijn sociaal leven hebt en dat je een tevreden mens bent. Je dat beseffen kan een mooie winst zijn: herijken, hernieuwen en herscheppen geeft in alles mogelijkheden. Als je ze wilt en durft te zien én als je ze wilt aanpakken.
We hoeven de rust niet na te jagen, maar ook niet te verjagen. Durf tijd te verliezen, in plaats van tijd te winnen. Ga op een bankje zitten en kijk wat er werkelijk om je heen is, zonder de drang om er een foto van te maken. Het is het toelaten van nutteloosheid om later juist plaats voor een nuttig gevoel te maken.
Laten we daarom deze zomer eens radicaal recreëren: zet die telefoon uit, laat de smartwatch aan de lader liggen, en doe helemaal niets. Dwalen zonder doel, kijken zonder scherm, en vooral: ontspannen zonder te móéten. Pas als er helemaal niets hoeft, ontstaat er weer ruimte om echt op te laden.
Ik wens ons allen een fijne zomer!
Carin de Wind-Tammens