We hebben de laatste tijd regelmatig extra huisgenoten. Vooral in de keuken. Huisgenoten die we liever niet hebben: mieren. Irritante beestjes. Vooral binnen. Maar ook buiten onder het terras kunnen ze aardig te keer gaan.
Het deed me denken aan een gevleugelde uitspraak die onze vader vroeger thuis regelmatig gebruikte en ook tegenwoordig bij ons thuis nog wel eens rond schalt. Ik ben redelijk bijbelvast opgegroeid. Losse bijbelteksten worden nog wel eens uit hun verband gerukt en te pas en te onpas gebruikt. Zo ook een tekst uit het bijbelboel Spreuken waar het gaat over de mier.
Als we vroeger thuis ’s morgens wel eens wat langer in bed lagen dan werden we van beneden nog wel eens gewekt met de uitroep: ‘Ga tot de mier gij luiaard, zie haar wegen en word wijs’. En ik betrap mezelf erop dat ik nu m.b.t. mijn huisgenoten nog wel eens hetzelfde doe.
De mieren in de keuken en in de tuin zetten me aan het denken. Volgens Spreuken valt er blijkbaar nog wat van de mieren te leren. Ik denk alleen maar aan overlast en zo snel mogelijk bestrijden van die beestjes. Maar wat is de les van de mier? Zittend op het terras observeerde ik die krioelende beestjes.
Mieren hebben hun functie in de natuur. Het zijn grote opruimers van organisch materiaal bijvoorbeeld. Maar één mier alleen is niks en kan niks. Mieren zijn een voorbeeld in samenwerking. Samen zijn ze ontzettend sterk. Ze werken onvoorwaardelijk samen. En niet chaotisch, ieder doet maar wat. Nee, super georganiseerd en gedisciplineerd. Met een grote sociale component. Er wordt op elkaar gelet, om de beurt gerust, zieke of gewonde worden verzorgd. En ze passen zich heel makkelijk aan als de omstandigheden veranderen.
Toen ik hierop lette drong de les van mieren tot me door. Ze zijn ons inderdaad tot voorbeeld. Hoe leven we als mensen samen? Zeker in een dichtbevolkt en overgereguleerd land als de onze. Als individu hebben we allemaal onze talenten. Maar die komen pas echt tot hun recht in de samenwerking met anderen. Daar waar jouw talent die van een ander aanvult, komen mooie dingen tot stand. Oog houden voor elkaar, ook voor diegene die even moeite heeft om mee te komen.
Maar ook je eigen grenzen aangeven is geen teken van zwakte, maar juist van kracht. Vraag om hulp daar waar het alleen even te zwaar is. Veranderen de omstandigheden? Dat kan best lastig zijn, maar door mee te bewegen maak je het voor jezelf makkelijker. Onverkort vasthouden aan het oude, terwijl de wereld om je heen verandert, kost je een hoop negatieve energie. Dat is jammer voor jezelf en je omgeving. Zet je het om in positieve energie door mee te bewegen, dan zul je zien dat het jezelf verrijkt en ook de ander.
Mieren zijn intelligent. Maar die intelligentie zit hem vooral in het collectieve. Als mensen zijn we vooral gefocust op individuele intelligentie. Het hele onderwijs is ingericht om die intelligentie te ontwikkelen en te vergroten. Terecht natuurlijk. Maar na schooltijd kom je terecht in de school van het leven. En ik hoop dat je daar nooit raakt uitgeleerd. In die levensschool is de uitdaging om je eigen intelligentie om te zetten in collectieve intelligentie. En dan is één plus één drie.
De mieren leren ons om door samen te leven tot een samenleving te komen. En dan wordt het allemaal net even waardevoller dan dat ieder maar voor zichzelf leeft en werkt.
Ga tot de mier…, zie haar wegen en word wijs!