Een aantal jaren geleden postte ik op 1 december een foto met deze tekst op Facebook. Het was om aan te geven dat we er een mooie feestmaand van zouden maken, zoals voor zovelen in de bedoeling ligt. Maar “het leven is wat je overkomt terwijl je andere plannen maakt”. Dat merkte ik al de volgende dag, op 2 december, toen m’n vader wegens een hartinfarct in het ziekenhuis belandde. Ook iets om je te herinneren, maar niet op de leuke manier zoals ik voor ogen had.
December. Het is een bijzondere maand. Een donkere maand als je kijkt naar het aantal uren dat het licht is op een dag. Het zijn echt de donkere dagen voor kerst. Als tegenhanger is het juist ook voor velen de maand van licht en gezelligheid. Dat is wellicht ook juist wat het donker uitlokt.
Duisternis vinden we niet fijn. Het maakt de wereld kleiner en enger. We verdrijven dat door licht te ontsteken: lichtjes in de kerstboom, sierverlichting in de tuin en ontelbare kaarsen worden thuis ontstoken. Tegen de verdrukking in zijn we op zoek naar licht.
De verwachtingen zijn vaak hoog gespannen; december moet bij uitstek een maand zijn van gezelligheid, warme sfeer, van samen zijn en vrede op aarde voor iedereen. Je ziet het ook terug in de reclamefilmpjes op tv. Perfecte gezinnen in de meest prachtige out fits aan perfect gedekte tafels met subliem bereide diners. En velen hebben het gevoel daar aan te moeten voldoen.
De decembermaand moet perfect zijn, met alleen maar mooie herinneringen om te delen en te maken. Maar we weten allemaal dat dat niet zo werkt. Want juist de decembermaand kan een maand van eenzaamheid zijn. Voor mensen die niet direct dierbaren om zich heen hebben. Voor ouderen, van wie de partner er niet meer is. Juist in deze periode kunnen oude wonden opengereten worden en kan de letterlijke en figuurlijke pijn meedogenloos zijn.
En wat te denken van al die mensen die in armoede leven. Die geen geld hebben voor een kerstbrood, warme chocolademelk, een lekker stukje vlees of een oliebol. Juist voor al deze mensen is de perfecte reclame op tv en al die uitbundige folders op de deurmat een rechtstreekse confrontatie met dat wat voor hen niet mogelijk is. En dat is pijnlijk.
December is ook de maand van verwachten. “Vol verwachting klopt ons hart”, dat wordt gezongen door de kinderen die met smart zitten te wachten op de cadeaus die Sinterklaas hen komt brengen. Dat zinnetje blijft altijd even hangen. Misschien omdat het precies benoemt wat we in deze donkere weken zo goed kennen: de spanning van iets dat nog moet komen. Niet zomaar wachten, maar écht verwachten.
Dit is ook de tijd van advent, de periode waarin miljoenen mensen wereldwijd stilstaan bij de verwachting van het kerstkind. Dat is een verwachting die niet voortkomt uit onzekerheid, maar uit hoop. Deze hoop is geen zwakke emotie. Het is de zekerheid en kracht die ons vooruit duwt, juist wanneer omstandigheden ingewikkeld zijn. Ook voor mensen die niet geloven is december vaak een maand van hoop, hopen op licht in donkere tijden.
Hoop fluistert dat het zin heeft om in beweging te komen, omdat het goede kan doorbreken. Vaak op manieren die we niet hadden voorzien. We zitten als land ook alweer in afwachting van een regering die ook daadwerkelijk gaat regeren. Alsof we met elkaar naar een lege stoel kijken en hopen dat er snel iemand komt zitten die kan zorgen voor verbinding in plaats van verdeling. IJdele hoop waarschijnlijk.
En zo naderen we het nieuwe jaar. Ook dat brengt verwachtingen met zich mee. Sommige zijn concreet: plannen, projecten, voornemens. Andere zijn meer fluisteringen: dat het rustiger wordt, dat we elkaar beter weten te vinden, dat het licht sterker blijkt dan de schaduw. Laten we daarom kiezen voor verwachten in plaats van afwachten. Niet achteroverleunen, maar in beweging komen.
Dat hoeft niet groots in de wereldpolitiek, maar begin gewoon eens bij de mensen om je heen. Niet berusten, maar hoop koesteren. Want hoopvolle verwachting is misschien wel het mooiste wat december ons kan brengen en het krachtigste wat we kunnen dragen, het nieuwe jaar in.
December. Zie je op tegen de feestdagen? Ben je alleen en weet je niet wat te doen? Bedenk dan dat het ook gewone dagen kunnen zijn. Ruim eindelijk die grote kast eens op, was je auto, nestel je op de bank met popcorn en een film die je blij maakt. Verheug je je erg op deze dagen? Geniet in deze periode van gezelligheid, alle lichtjes en van het samenzijn.
Maar kijk ook naar elkaar om. Maak wat vaker een praatje met een eenzame buur, gooi een kaartje bij iemand in de bus. Bel dat familielid dat je al een tijdje niet hebt gesproken. Zo maken we met elkaar van december een maand van licht voor iedereen. “Want het is verstandiger een kaars aan te steken dan te klagen over duisternis”.
Carin de Wind-Tammens