Tijd voor mijn jaarlijkse bijdrage. De timing kon haast niet symbolischer: op 29 oktober mogen we – nog geen 2 jaar na de vorige – opnieuw naar de stembus. Deze verkiezingen gaan niet over wie de grootste partij wordt. Ze gaan over betrouwbare en duurzame politiek, over de bereidheid om boven de eigen standpunten uit te stijgen, over keuzes voorbij de korte termijn. En, misschien wel belangrijker dan ooit, over het belang en de urgentie van een sterk politiek midden.
Dat midden is de laatste jaren nogal uit de mode geraakt. Jammer, want het is niet het lauwe compromis van vroeger, maar het domein van gezond verstand, samenwerking en redelijkheid. Alleen is redelijkheid schaars geworden. Ze scoort slecht op sociale media en levert weinig applaus op in talkshows. Toch is het juist daar, in dat midden, waar duurzame oplossingen ontstaan en onderling vertrouwen groeit.
De Amerikaanse politicoloog Robert Putnam schreef eerder over social capital: het onzichtbare netwerk van vertrouwen dat een samenleving bij elkaar houdt. Als dat vertrouwen afbrokkelt, krijg je precies wat we nu zien: polariserende politiek, wantrouwen en debat waar voor nuance weinig ruimte is. En zodra de nuance verdwijnt, verliest politiek haar richting.
De uitdagingen van deze tijd vragen om betere politiek. Klimaatverandering, migratie, bestaanszekerheid, wonen, geopolitieke spanningen – geen thema’s die zich laten vangen in een one-liner. Het zijn stuk voor stuk wicked problems: complexe vraagstukken zonder eenduidig antwoord, die vragen om een lange adem en soms pijnlijke keuzes.
Ook Europa verdient meer waardering. Brussel lijkt voor velen misschien ver weg, maar Europa is wie we zijn: het fundament van onze handel, onze veiligheid en onze welvaart. Wie denkt dat Nederland zich zelfstandig staande kan houden, leeft in een wereld van gisteren. Daarom moeten we blijven investeren in stabiliteit, innovatie en een eerlijke interne markt. Bovendien moeten we solidair zijn met minder geavanceerde lidstaten om ons heen, om een level playing field te garanderen.
Dus ja, er valt wat te kiezen op 29 oktober. En misschien is de belangrijkste keuze niet tussen links of rechts, maar tussen kort lontje of lange adem. Mijn stem? Die gaat naar het fatsoenlijke midden – voorbij de schreeuwerige flanken en gepolijste verkiezingsretoriek.
YK, oktober 2025