Kunt u zich heel kort even voorstellen?
Mijn volledige naam luidt Siebrand Wilhelm Mollema, roepnaam Wim. In Zoutkamp, de plek waar ik opgegroeid ben, noemde iedereen mij in mijn jonge jaren Wimpie. Ik ben op drie december 1940 geboren in Huize Tavenier in Groningen. Ik heb nog een jongere broer van 80 jaar, een voormalig visserman, die in Zoutkamp woont.
Mijn vader was vroeger boderijder en wel in de periode 1934 tot 1961. Later werd hij onder andere chauffeur op een betonwagen. Mijn moeder regelde het huishouden. Ik heb tot mijn 27e thuis gewoond aan de Churchillweg 28 in Zoutkamp. Daarna hebben Antje en ik nog een jaar aan de Dorpsstraat gewoond om vervolgens in 1968 naar Leens te verhuizen.
Daar nam mijn vrouw aan de Hoofdstraat de sigarenzaak van haar ouders over. Later kwam het postagentschap en de verkoop van kranten en tijdschriften erbij. Het begin van wat nu de Primera winkel is. In 1989 kwam er een Golf-winkel en daar hebben we het postagenschap aan overgedaan. De rookartikelen en de rest namen onze buren, de familie Straat, over. Na de zaak verkocht te hebben, zijn we in 1999 naar de Tammenssingel 31 verhuisd en daar wonen we nu nog steeds met veel plezier. In mijn hart ben en blijf ik een Zoutkamper maar wel eentje die thuisgekomen is in Leens.
Wat is uw burgerlijke staat?
Ik ben in 1967 getrouwd met de oorspronkelijk uit Leens afkomstige Antje Fennema. Ik kwam Antje regelmatig tegen in de bus en we hadden leuke gesprekken. En op den duur kwam van het een het ander.
Het huwelijk heeft ons twee kinderen geschonken. In 1968 is Trees geboren. Zij woont met haar man in het Noord-Hollandse Spanbroek en zit op de administratie van een drukkerij. Onze zoon Erik kwam in 1973 op de wereld en is naar Zwitserland verhuisd waar hij manager is van een bedrijf. Antje en ik zijn de trotse grootouders van vier kleinkinderen waarvan de jongste binnenkort 5 wordt en de oudste al weer 28 jaar is.
Wat is uw voormalig beroep?
Na de lagere school in Zoutkamp, ben ik naar de ambachtsschool in Wehe-den Hoorn gegaan. Ik ging de monteurskant op en behaalde op mijn zestiende mijn diploma om vervolgens als monteur bij Garage Hes in Niekerk aan de slag te gaan. Daar heb ik gewerkt totdat ik op mijn achttiende in militaire dienst moest, mijn parate tijd heb ik in Nijmegen doorgebracht.
Toen ik afzwaaide, kon ik niet meer bij Hes verder want daar hadden ze al iemand anders aangenomen. Ik heb mij toen ingeschreven bij het arbeidsbureau en werd vervolgens eerst landmeter bij de firma Heidemij. Men was in die tijd bezig met de aanleg van de weg van Mensingeweer naar Lauwersoog en ik verrichtte mede de landmetingen hiervoor.
Het project duurde een jaar en daarna heb ik een tijdje van alles en nog wat gedaan. Ik was ook al op mijn zeventiende begonnen met mijn rijbewijspapieren om op een vrachtwagen te kunnen rijden en ging als chauffeur bij meubelzaak Winter in Groningen aan het werk. Deze zat aan de Oude Ebbingestraat. Toen kon ik aan de slag bij besteldienst ‘Tot uw Dienst’, ook gevestigd in Groningen. Daarna werd ik chauffeur bij Heiploeg in Zoutkamp, daar heb ik ongeveer twee jaar gewerkt.
Destijds zag ik een mooie vacature in de krant staan. Bij busmaatschappij Marnedienst, die door heel Noord-Groningen reed, zochten ze nog een buschauffeur. Dat leek mij net wat en na een goed gesprek kon ik op 15 juni 1964 als chauffeur beginnen. Al met al heb ik 37 jaar als buschauffeur gewerkt. Marnedienst werd later GADO en de laatste jaren reed ik voor Arriva. Ik vond het werk prachtig want ik mag graag met mensen omgaan en maakte vaak een praatje met de passagiers.
De mooiste route was die van Zoutkamp naar Groningen, lijn 65 inderdaad. Veel van de mensen die instapten kende ik wel. Ook al omdat ik in Leens mijn vrouw vaak meehielp in de winkel waar ik allerhande werkzaamheden verrichtte. De nodige klanten kwam ik ook weer in de bus tegen en dan was een praatje snel gemaakt.
Problemen onderweg heb ik nooit gekend. Het vak van buschauffeur was net als werken in een winkel, je moet altijd met de mensen meepraten en ze niet tegenspreken. Man, wat heb ik in de loop der jaren toch een hoop lief- en leedverhalen aangehoord. De nodige politieke verhalen maar ook dronkenmanspraat. Ik wist de passagiers altijd te bespelen waardoor het nooit escaleerde.
Toen ik 57 jaar was, werd ik gebeld door mijn werkgever met de vraag of ik vervroegd met pensioen zou willen want ze moesten chauffeurs kwijt. Ik had genoeg hobby’s omhanden en had er wel oren naar. Toen ik terugkeerde van vakantie bleek dat de regeling alleen telde voor die chauffeurs die voor 1 augustus 1940 waren geboren. Aanvankelijk baalde ik enorm maar het werk ging mij goed naar de zin en toen ik zestig was, kon ik er alsnog vervroegd mee stoppen met een goede regeling. Daar heb ik geen moment over na hoeven te denken.
Hoe bevalt het gepensioneerd zijn?
Ik heb mij echt nog geen minuut verveeld sinds ik in 2000 thuis kwam te zitten. Toen ik nog op de lagere school zat, was ons huisadres al een inzamelpunt van allerlei kranten die voor de zending bedoeld waren. We hebben het nu over de jaren 1947/1948. Ik pikte vervolgens die kranten eruit met daarin de nodige plaatjes. Die plaatjes knipte ik uit voor mijn verzameling.
Toen ik zeventien jaar was, kocht ik van mijn eerste salaris, toen zo’n 25 gulden per week, mijn eerste fototoestel. In het begin van de zestiger jaren raakte ik steeds meer geïnteresseerd in alles wat met filmen en oude foto’s te maken had. Het leek mij een leuk idee om een film te maken over het dorp Zoutkamp. Ik heb daartoe in 1965 contact gelegd met de firma Adolfs in Enschede die zich onder andere bezighielden met het maken van dergelijke dorpsfilms.
Zij hebben vervolgens een film over Zoutkamp gemaakt waaraan ik meegewerkt heb. Die film werd tijdens vier voorstellingen in Zoutkamp vertoond en was een groot succes. Aan dit project hield ik 700 gulden over en daarvoor kocht ik vervolgens mijn eigen filmcamera. Voor mij het startsein om alles te filmen wat met het dorp Zoutkamp te maken had. Van het droogleggen van de Lauwerszee tot de afbraak van huisjes die later in Enkhuizen hernieuwd werden opgebouwd.
Ik kreeg de smaak te pakken en na Zoutkamp volgende dorpsfilms over Ulrum, Leens en Wehe-den Hoorn die soms wel twee uur duurden. Ook filmde ik lange interviews met mensen die mooie verhalen hadden. Dit leidde uiteindelijk tot een collectie van vier- tot vijfhonderd films. Sommige duurden slechts een paar minuten, anderen uren.
Af en toe kijk ik nog wel eens een film terug uit die tijd en dan denk ik: ‘heb ik dit allemaal gedaan?’. Al dit beeldmateriaal heb ik enige jaren geleden overgedragen aan de Groninger Archieven.
Naast films, maakte ik ook boeken. Bijvoorbeeld over een bepaald beroep of over een dorp. Dit heeft tot een tiental boeken geleid die met duizenden verkocht werden. Het boek over beurtschippers en boderijders maar ook het boek over Zoutkamp bleken enorm aan te slaan. Ik toerde de drie noordelijke provincies door om lezingen te geven, dat zijn er al met al ook wel meer dan duizend geweest.
Die lezingen heb ik tot 2025 gegeven. Tegenwoordig komt het er niet meer van. Ik heb ook niet zoveel zin meer om tegen 23.00 uur pas terug te rijden vanuit bijvoorbeeld Ter Apel naar huis. Maar wat heb ik genoten van al die films, boeken en lezingen, het heeft mij enorm veel gebracht. Het was een hobby en tweede baan ineen.
Nog steeds is er van verveling geen sprake want nu is het tijd om alles op de computer in mapjes te sorteren. En ik krijg nog steeds de nodige telefoontjes en bezoekjes met gerichte vragen over vroeger. Zo kwam onlangs iemand bij mij langs die een huis gekocht heeft in Leens met de vraag hoe oud haar perenboom is die in haar tuin staat. Ja, ik weet veel maar niet alles.
Wat zijn de hoogtepunten uit uw leven?
Dat zijn allereerst de standaarddingen. Ons trouwen, de kinderen en dat ze zo goed zijn terechtgekomen na hun studies, de geboorte van de kleinkinderen natuurlijk. Mijn werk en hobby’s plus alle mooie contacten die ik hierdoor heb opgedaan. Man, wat heb ik daardoor een mensenkennis op kunnen bouwen. Ook kijk ik terug op mooie vakanties in Ierland, Schotland en Frankrijk, dat waren mooie, verzorgde reizen.
En de dieptepunten?
Mijn schoonvader hielp ons nog vaak mee in de zaak. Toen Antje een keer niet kon werken, was hij er weer. Groot was de schrik en consternatie toen hij bij ons een hartinfarct kreeg die hij niet heeft overleefd. Hij mocht slechts 65 jaar worden.
Heeft u nog anekdotes en mooie verhalen?
We hebben het al even over de vakanties gehad. We zijn met het gezin vaak naar Ameland geweest. De eerste week had ik dan nodig om bij te tanken, ik sliep heel veel. In de tweede week was ik vaak bezig met de dorpsfilms. Dit tot ergernis van vrouw en kinderen. ‘Laat het apparatuur toch thuis man, je hebt nu vakantie!’
Wat zou u ooit nog willen doen in uw leven?
Een levensverhaal in boekvorm schrijven. Ik heb nog zoveel mappen met krantenartikels liggen waar ik graag nog een keer wat mee wil doen en ben ook regelmatig geïnterviewd door allerlei kranten.
Waar heeft u spijt van gehad in uw leven?
Ik heb nergens spijt van en zou het leven zo weer op dezelfde manier over willen doen. Als ik de kans gehad zou hebben om te kunnen gaan studeren, zou ik voor het vak geschiedenis gegaan zijn. Maar die kans heb ik nooit gekregen, daarvoor was geen geld.
Wat zou u uw leven voor een cijfer willen geven?
Dat mag wel een acht of negen zijn. Hoe kan het ook anders met alle verhalen die je gehoord hebt. Voor al het werk kreeg ik in 2005 in het Visserijmuseum in Zoutkamp een Koninklijke onderscheiding en werd benoemd tot lid in de Orde van Oranje Nassau.
Wilt u verder nog iets kwijt?
Er is bij mijn weten niemand in het Marnegebied die zoveel foto- en beeldmateriaal gemaakt heeft en ik vind het mooi dat dit dankzij de Groninger Archieven door toekomstige generaties bekeken kan worden. Het zijn unieke beelden uit vervlogen tijden. Neem gerust het linkje op: https://www.filmbankgroningen.nl/filmmakers/wim-mollema/.