Uitsluiten lijkt wel steeds meer regel dan uitzondering te worden. Standpunten verharden en wie daarin niet mee wil, sluiten we uit. Je ziet het in de politiek. Het kabinet is nog maar net gevallen en de eerste vraag aan partijen is zo ongeveer ‘wie sluit je uit om mee samen te werken?’ De hamvraag na de val van het kabinet was niet ‘wat goed is voor een beter Nederland’. Nee, de ogen waren gericht op de VVD of ze de PPV wel of niet zouden uitsluiten. Die vraag domineerde het nieuws een tijdje.
Bijzonder. Partijen die elkaar uitsluiten. Krijgen we daar een betere samenleving van? Het gebeurt niet alleen in de politiek overigens. De standpunten verharden ook op andere thema’s en plekken. Actiegroepen eisen uitsluiting. Bijvoorbeeld rondom Israël of als het gaat om klimaat. Uitsluiting van partijen die niet in jouw straatje passen. Om die eis kracht bij te zetten worden snelwegen geblokkeerd of universiteitsgebouwen kort en klein geslagen. Milieuactivisten chanteren de politiek: ‘als jij dit niet doet, dan…’.
Maar brengt uitsluiting ons naar een betere wereld? In tegendeel volgens mij. Door uitsluiting komen mensen en partijen steeds verder van elkaar af te staan. Standpunten verharden nog meer. Gevolg: nog meer uitsluiting tot we elkaar helemaal niet meer vinden.
Mogen we het ook gewoon oneens zijn met elkaar, maar toch respectvol samenleven? We komen uit een tijdperk van verzuiling. Dat had ook zeker zijn nadelen en leidde ook tot uitsluiting. Maar er heerste wel meer de sfeer van ‘leven en laten leven’. En in de politiek zocht men elkaar in het midden op (vanuit heel verschillende ideologieën) omdat er toch bestuurd moest worden voor een beter Nederland.
De verzuiling is gelukkig verleden tijd. Eerst was er de multiculturele maatschappij waar men over sprak en de laatste jaren gaat het vooral over een inclusieve samenleving. Maar zij die het meest de term ‘inclusief’ in de mond nemen, staan vooraan als het gaat om uitsluiting van mensen en groepen die volgens hun niet inclusief genoeg zijn. Maar daardoor ondermijnen ze zelf hun inclusiviteit. Die is blijkbaar beperkt tot de eigen groep. Een nieuw soort verzuiling zeg maar. En daar maak ik me zorgen om. We trekken ons terug in ons eigen gelijk en zetten de ander weg als ‘die deugt niet’. We sluiten anderen uit omdat die anders denken en doen.
Neem nu even de PVV. Ik kan heel veel opnoemen wat er niet deugt aan die ‘one-man-partij’. Ik ben er niet van en zal er niet van worden. Maar door de partij uit te sluiten, sluit je een kleine 2 miljoen (!) stemmers uit. En uitsluiting doet iets met mensen. Die verharden, trekken zich terug, haken af.
Waarom niet de dialoog zoeken? Op inhoud de discussie aangaan en compromissen zoeken voor besluiten die ons samen verder brengen. En elkaar respecteren in standpunten. Het redelijke midden brengt ons verder dan de extreme flanken.
We zagen onlangs een mooi staaltje omsluiten van onze VN-baas Mark Rutte. Als er iemand is waar iedereen wel een mening over heeft is het de Amerikaanse president Trump. En velen zouden hem liever uitsluiten om allerlei redenen. Maar hij is en blijft momenteel wel een heel belangrijke wereldleider. En daar zullen we mee moeten dealen. En dan kun je maar beter omsluiten dan uitsluiten. Rutte deed dat vol overgave bij de NAVO-top vorige week. Veel te opzichtig wellicht in onze ogen, maar het werkte.
Omsluiten in plaats van uitsluiten. Omsluiten is niet dat we overal gelijk over denken. Maar wel elkaar zien staan, oog hebben voor elkaar, respect hebben voor iemand anders doen en laten.
In een samenleving waarin we elkaar niet uitsluiten, maar omsluiten is het toch veel fijner leven?!