Dames, kunnen jullie jezelf in het kort even voorstellen?
Hilda: ‘Terwijl Ageeth voor de koffie zorgt, kan ik mooi beginnen. Hilda Oostenbrink is de naam, 58 jaar, getrouwd met Michiel en moeder van 4 kinderen. Geboren en getogen in Wehe-den Hoorn. Ik ben 12 jaar mantelzorger voor mijn ouders geweest. In die tijd werkte ik niet buitenshuis. Na het overlijden van mijn moeder in 2020 en mijn vader in 2022 ben ik de zorg ingegaan, werk wat ik nu met veel plezier doe.’
‘Mijn naam is Catja Havinga. Getrouwd met Marco en moeder van een zoon van 18 jaar. Ik kom oorspronkelijk ook uit Wehe, heb nog een tijdje in de stad Groningen gewoond maar woon al weer 4 jaar in Warffum. Ik werk inmiddels al weer 8 jaar als HR-adviseur voor Ikea.’
‘En nu de koffie ingeschonken is, kan ik mijzelf voorstellen. Ageeth Westerlaken is de naam, 51 jaar en getrouwd met Jan. Geboren in Zuidlaarderveen, getogen in Kantens en ik heb ook in Hilversum en Lelystad gewoond. In 1999 ben ik teruggekeerd naar Kantens. Moeder van 1 kind en 3 bonuskinderen. Ik werk inmiddels al weer 3 jaar als praktijkondersteuner van de huisarts, sinds 1,5 jaar doe ik dit in Loppersum. Ik heb enige jaren geleden mijn HBO-diploma gehaald en studeer nu nog steeds en wel in de ouderenzorgrichting.’
Hilda en Catja, volgens mij zijn jullie begonnen met het organiseren van de Wereldlichtjesdag op het Hogeland?
Hilda: ‘In 2013 stuurde Catja mij een linkje over de Wereldlichtjedag. Dat was de eerste keer dat ik daar iets van meekreeg. In onze regio werd dit nog niet georganiseerd. Ik heb die avond een extra kaarsje voor Mart gebrand en kwam tot de conclusie dat we dit ook bij ons moesten organiseren. Ik heb contact gezocht met Catja want die is wel van het regelen en organiseren.’
Catja: ‘En een jaar later vond in Wehe de eerste Wereldlichtjesdag plaats. We kregen bij de organisatie hulp van Uitvaartzorg Van Stad tot Wad. Hilda en ik kennen elkaar al heel lang maar in 2012 kwamen we samen in de ouderraad terecht. In de loop der jaren heeft onze vriendschap zich verstevigd.’
Jij bent qua verlies van een kind helaas ervaringsdeskundige Hilda?
In 2013 verloor ik inderdaad door een vreselijk auto-ongeluk mijn 22-jarige zoon Mart. Ik werd die vroege ochtend wakker gemaakt met het nieuws dat hij een ongeluk had gehad en dat het slecht met hem ging. Op dat moment was ik nog vrij rustig. Ik ben naar de plek toegegaan en weet nog dat ik bang was dat er iets aan zijn benen zou mankeren. Want omdat hij graag na zijn opleiding bij het korps mariniers wilde, was dat zijn grootste angst. Ik mocht niet bij hem maar door het hoofdschudden van een agent werd aan mij bevestigd dat Mart niet meer leefde. Mart was dood.
En dan kom je in een rollercoaster terecht. Maar wel één waarin ik zelf graag de regie wilde houden. Eerder in mijn leven was ik al eens depressief geweest maar naar die staat wilde ik absoluut niet terug, ik had immers nog drie kinderen. Dat was mijn drijfveer om niet alle dagen in bed te blijven liggen. Maar het leven is voor altijd anders. Het onbezorgde en de glans is er vanaf. Nu, dik tien jaar later, kan ik stellen dat ik niet gelukkig maar ook niet ongelukkig ben.
En jij was aanvankelijk haar steun en toeverlaat Catja?
Ik denk dat ik daar in de loop der jaren in meegegroeid ben. Het verdriet van ouders die een kind verloren hebben, dat kan ik niet bevatten. Dat gaat zo diep. Maar door naar Hilda te luisteren, door er te zijn, heb ik geprobeerd haar te helpen. Dat kan soms door een klein gebaar, bijvoorbeeld door het sturen van een appje met de vraag hoe het met haar is of dat ik aan haar denk. Hilda: ‘En dat hest doe knap doun!’
En helaas kun jij ook meepraten over het verlies van je geliefde kind Ageeth?
Begin 2017 ben ik mijn zoon Jarik door een auto-ongeluk verloren. Hij kwam ter hoogte van Eppenhuizen samen met Rianne Mulder om het leven. Ik weet nog heel veel details van die avond en was enorm assertief. Het wrange was dat ik het via Twitter moest vernemen dat Jarik bij een ongeval betrokken was. Ik zag namelijk een foto van zijn auto na het ongeval.
Net als Hilda kan ik nog zoveel details over die eerste dagen vertellen. Ook de fysieke pijn in mijn lichaam zal ik nooit vergeten. Ik heb later nog mijn verhaal gedaan bij de politie. Dat ik het heel raar en vervelend vond dat ik niet bij Jarik mocht zijn, kort na het dodelijk ongeval. Ik had zijn warme lichaam zo graag nog even vastgehouden en hem door zijn haren willen strijken. Maar dat kon pas veel later.
Ook ik heb geprobeerd om de draad van het leven weer op te pakken. Ik ben niet depressief en kan nog steeds genieten van mijn werk en een mooie vakantie. Maar als het leven morgen voorbij is, dan is het goed.
Sinds dit jaar versterk jij de gelederen van de organisatie?
Vorig jaar waren Jan en ik samen met de familie Mulder bij de herdenkingsbijeenkomst in de Notoarestoen in Eenrum. Toen we weggingen, kwam Hilda er aansnellen. Hilda: ‘Ik wist dat ze er waren en ik wilde graag even kennis met ze maken. Toen ik de naam van Ageeth hoorde vallen ben ik achter ze aan gelopen. Ageeth gaf toen aan dat wanneer we hulp nodig hadden, dat ik haar dan maar moest benaderen.’
Ageeth: ‘Nadat Stad tot Wad in Uithuizen hun eigen Wereldlichtjesdag ging organiseren, kwam de organisatie op Hilda en Catja neer. Dat deden ze vorig jaar prima maar er valt natuurlijk genoeg te regelen. Vandaar dat ik mij een half jaar geleden bij de organisatie heb aangesloten.’
Wat houdt Wereldlichtjesdag eigenlijk in?
Deze herdenking is ontstaan in Amerika. Elke tweede zondag van de maand december werd er om 19.00 uur een kaarsje aangestoken ter nagedachtenis aan een overleden kind. En dat gold niet alleen voor jonge kinderen. Immers ook ouders van 80 kunnen hun zoon of dochter van 50 verliezen. Het idee van het aansteken van een kaars is dat je daardoor over de hele wereld een lint van licht creëert dat de ouders in hun verdriet met elkaar verbindt.
Door het samenzijn vinden lotgenoten elkaar en kunnen ze eventueel samen praten over wat er gebeurd is. Hilda: ‘Alvorens een bijeenkomst te organiseren, heb ik navraag gedaan bij twee oudere mensen in het dorp die hun kind vroeg hadden verloren of hier behoefte aan zou zijn. ‘Doe maar’, zeiden ze. Na zoveel jaar waren ze blij dat ze over hun verdriet konden praten.’
‘Vroeger werden dergelijke trauma’s vaak weggestopt. Er werd niet over gepraat en ook de professionele hulpverlening zoals die er nu is, was er nog niet. Ik ben toen gaan tellen, hoeveel mensen in Wehe hun kind hadden verloren. Ik geloof dat ik op zo’n 25 uitkwam. Dat is toch veel voor zo’n kleine gemeenschap?’
Wanneer en waar wordt Wereldlichtjesdag dit jaar georganiseerd?
De eerste keer vond de herdenking nog plaats in het Marnehoes in Wehe. De tweede keer was dit al in de Notoarestoen in Eenrum. Een prachtige locatie dat heel sereen aanvoelt. Ook de samenwerking met het bestuur verloopt heel goed. Alleen bij slecht weer, wijken we uit naar de kerk in Eenrum. In coronatijd is vanuit die kerk ook twee keer een livestream uitgezonden. De Wereldlichtjesdag vindt dit jaar op zondag 10 december plaats.
Wat gaat er die dag/avond gebeuren?
Om 18.15 uur gaat de poort open en niet veel later druppelen de eerste mensen binnen. Die krijgen een kaarsje en een hartje mee. Op het hartje kunnen ze een boodschap schrijven en hem daarna in een boom hangen. Men loopt via een pad dat verlicht wordt met waxinelichtjes naar de vijver. Even voor 19.00 uur is er een spreker. Dit kan een ervaringsdeskundige zijn maar ook een hulpverlener. Dit gaat gepaard met bijpassende muziek en de namen van de overleden kinderen worden genoemd.
Om 19.00 uur worden dan alle kaarsjes aangedaan en in twee houten harten geplaatst op het veld. In de vijver bevindt zich ook een verlicht hart. Het nummer Precious Child wordt gespeeld en daarna is er de gelegenheid om samen nog wat te drinken. Defensie staat er met hun eigen koffiekar en werkt belangeloos mee. De kaarsjes blijven branden en dat is een heel indrukwekkend gezicht.
Ageeth: ‘Dit jaar mag ik als spreker fungeren. Het verhaal wat ik wil vertellen, heeft zich al in mijn hoofd gevormd.’
Waarom is Wereldlichtjesdag zo belangrijk voor nabestaanden?
Het besef dat je niet alleen staat in je immens verdriet maar dat je dit met anderen kunt delen. Met lotgenoten inderdaad die precies voelen en weten wat het verlies van een kind inhoudt. Iedereen snapt en voelt de urgentie. En iedereen mag zich gehoord en gezien voelen. Je praat met mensen die hetzelfde meegemaakt hebben en dat geeft troost.
Hebben jullie nog bijzondere Wereldlichtjesdagverhalen?
We hebben één keer heel slecht weer gehad en moesten toen uitwijken naar de kerk in Eenrum. De koffiekar stond buiten en toen we gezamenlijk die kant opliepen, klonk er één keer vanuit het niets een gigantische onweersknal. Ook maar één slag zonder dat er sprake was van weerlicht. Dat was heel bijzonder om te ervaren.
Waar staan jullie met Wereldlichtjesdag over 5 jaar?
Hopelijk nog steeds in de Notoarestoen in Eenrum. Het is prima zoals het nu is. Het wordt elk jaar wat drukker en dat hoeft geen slecht teken te zijn. Steeds meer mensen weten dat deze herdenking er is en elk jaar zien we nieuwe gezichten. En het gaat er ook niet om hoeveel mensen er komen. Als we tien mensen troost kunnen bieden dan is dat ook goed.
Van Stad tot Wad organiseert nu dus een eigen Wereldlichtjesdag in Uithuizen en dat is goed. En als Ageeth dat over een aantal jaar in Kantens wil gaan organiseren dan is dat ook goed. We zien het niet als een wedstrijd en het gaat er niet om hoeveel mensen er komen maar om het samenzijn.
Willen jullie verder nog iets kwijt?
Dit is een mooie gelegenheid om al onze sponsoren en vrijwilligers die geheel belangeloos meewerken hartelijk te bedanken. We hebben sinds kort ook een Facebookpagina waar mensen ons kunnen volgen: https://www.facebook.com/profile.php?id=100070052611136. Via het mailadres wld.ngroningen@gmail.com kunnen de namen van de overleden kinderen doorgegeven worden. Jij wordt bedankt voor je tijd, wij gaan nog even de puntjes op de i zitten qua organisatie!