De zware aardbeving bij Huizinge is al bijna een decennia geleden. De aardbeving die de negatieve gevolgen van de gaswinning onder ons Groninger land keihard aan het licht bracht. Eindelijk gingen ook in Den Haag de ogen open.
Vanaf toen is de centrale overheid met de provinciale en lokale overheden aan het steggelen gegaan over de aanpak van de gevolgen. Uiteraard met daarbij de NAM die eerst een heel nadrukkelijke rol had met betrekking tot de schadeafhandeling. Later verdwenen ze naar de achtergrond, maar een rol hebben ze nog steeds. Een rol overigens niet gericht op het belang van de slachtoffers in Groningen, maar enkel op de eigen portemonnee.
De eerste jaren werd er terecht veel aandacht gericht op de schadeafhandeling. Eerlijk is eerlijk: heel veel is goed en adequaat afgehandeld. Ik spreek uit eigen ervaring tot tweemaal toe. ‘t Ging niet heel snel, maar uiteindelijk prima en zonder veel gedoe afgehandeld.
Des te triester dat er nog veel gevallen niet afgehandeld zijn. Vooral de complexere. Als al dat geld wat is besteed aan juristen, advocaten, rechters, expertisebureau A, B en C nu eens direct ruimhartig zou zijn uitgekeerd aan de bewoners dan was de NAM & Co goedkoper uit geweest, was er heel wat leed bespaard en nog wat vertrouwen over gebleven. Maar helaas…
Naast de schadeafhandeling ging het al snel over het versterken van panden. Een verhaal apart waar veel vraagtekens bij te plaatsen zijn als het gaat om de aanpak. Hoeveel geld is hier wel niet besteed aan processen in plaats van stenen?
En dan het derde hoofdstuk na de schadeafhandeling en het versterkingsprogramma: herstel en perspectief. Groningen lijdt onder de gaswinning en heeft versterking van de economie nodig en verbetering van de leefbaarheid. Helemaal eens. Er zijn miljoenen overgemaakt naar provincie en gemeenten. Prima! Daar zijn en worden goede dingen van gedaan.
Maar ook andere fondsen werden in het leven geroepen. Bijvoorbeeld het loket leefbaarheid is een heel toegankelijk fonds voor de kleinere initiatieven. Wederom spreek ik uit ervaring. Prima geregeld. Een dorpshuis en ijsbaanvereniging kunnen zo mooie dingen doen voor het dorp. Maar ook hier is het gevaar dat veel van dat ‘herstelgeld’ aan de bekende strijkstok van procesbegeleiders en communicatiebureaus blijft hangen.
Neem het proces rond Toukomst. Een pot van maar liefst 100 miljoen euro voor een groot project of combinatie van projecten die Groningen weer positief op de kaart moeten zetten. Een grote campagne werd opgezet. We konden indienen en stemmen… en de organisatie verzoop in de aangedragen projecten en projectjes. Nog steeds is men achter de schermen bezig. Ik hoor er weinig van. En die 100 miljoen? Hoeveel is daarvan al opgezogen aan proces en begeleidingskosten?
Het gevoel bekruipt me dat men elke keer weer het wiel opnieuw wil uitvinden. Elke keer weer op zoek naar het beste idee. Maar er zijn al ideeën zat. Panklaar op de plank. Maak die 100 miljoen over aan de lokale overheden. Zij zijn een democratisch orgaan die het dichts bij de burgers staan. Zij zijn verantwoordelijk voor de lokale leefbaarheid. Zij weten wat er leeft aan wensen en ideeën in de samenleving. En de lokale bestuurders hebben als het goed is ook een visie voor de lange termijn.
Participatie prima. Maar ‘t kan ook té. En participatie is vaak gericht op de korte termijn en eigen belang. Van bestuurders mag je verwachten dat ze denken in het algemeen belang gericht op de toukomst. Als die lokale overheid dan maar niet dezelfde fout maakt en ook een heel proces gaat optuigen met dure bureaus. Gewoon aan de slag. Besluiten nemen en uitvoeren. Onze toukomst moet je niet over blijven dromen en praten, maar aan bouwen. Elke dag!