Ooit ga ik er wonen. Een klein baantje in de zorg, het onderwijs of op een redactie is genoeg. Kantinediensten bij de voetbalclub. Het gras voelen bij Geel-Wit of Amelandia. Zoals ik nu jaarlijks doe. Waarbij immer de naam Jan Bruin tevoorschijn komt. Omdat het in mijn brein gegraveerd is blijft de connectie: Jan Bruin en Geel-Wit. Tot de dag dat ik onderzoek doe. Te mooi om te laten liggen. Bovendien komen herinneringen aan een nummer 9 en Ronnie bovendrijven. Eiland-romantiek.
Jan Bruin is Hollumer. Cambuurs topscorer aller tijden. Hij leert voetballen bij Amelandia. Hollum is West-Ameland. Andere clubs: Zwolle, Volendam en Telstar. Evenknie die het tot betaald voetballer schopt is Rudi Metz. Uit Buren. De Oostkant van het eiland. Zijn carrière voert langs Cambuur, Veendam, Heracles, Heerenveen en Emmen. West en Oost zijn gescheiden werelden. Vroeger meer dan nu. Eerst door een slenk, een soort geul, later door De Hoge Dijk.
Van welke kant je kwam maakte een wereld van verschil. Het protestantse Westen tegenover het katholieke Oosten. Over en weer deed men geen zaken. Werd niet getrouwd. Eigen verenigingsleven, zelfs eigen brandweer en VVV, eigen accent, beide helften het gevoel ‘wij zijn het echte Ameland’. De veerboot komt aan in het drukke Nes in Oost, maar de vuurtoren, het baken, staat in West. Bij belangrijke beslissingen wordt de achtergrond, is het een eerlijke verdeling?, steeds meegewogen.
Geel-Wit in Buren, Amelandia in Hollum. De jaarlijkse Amelander Derby, de meeste noordelijke derby van ons land is in de jaren zeventig en tachtig een ware prestigewedstrijd. De winnaar wint de Ameland-beker en doet mee aan het Waddentoernooi, tegen andere Waddeneilanden. De rivaliteit onderling is destijds gigantisch. Spelers halen het niet in het hoofd om de overstap te maken, bang om voor overloper te worden aangezien. Op de derby komt duizend man publiek af, het hele eiland loopt uit. Gelezen: ‘knokpartijen op het veld, mattende toeschouwers, zelfs de scheidsrechter deelt vuistslagen uit.’
Ooit ga ik er wonen. Als het niet permanent kan van april tot oktober. In een stacaravan. Ik neem een dikke hond en maak flinke wandelingen. Afgewisseld met fietstochtjes; ’s ochtends naar het Oerd, ‘s middags naar de vuurtoren. Schelpenpaadjes door de duinen. Ik neem Nobeltjes op een terras of voor de caravan. Klok, klok, klok. Ik val in slaap met een zacht hoofd, de wangen rood, het lijf verzadigd en voldaan.
Ik kom er mijn leven lang. Krijg er mijn eerst zoen. Eind jaren tachtig. Nota bene tijdens een afsluitingsweekend met de gereformeerde jongerenvereniging (G.J.V.). Van een nummer 9 van een niet nader te noemen cluppie uit Zuidoost-Drenthe. Blonde krullen, gouden kettinkje dansend om de nek, blote bast, gulzige mond. Scoringsdrift in het hele wezen.
Het jaar erop met een vriendin. Caravan op Klein Vaarwater, dikke pret, de hele week blijven de gordijnen dicht. Water wordt gekookt in een fluitketeltje (een fluitketeltje!). Op stap naar de Dug-out of The Swinging Mill. Ik krijg kennis aan Ronnie. Nu ik tik, popt zijn achternaam weer op. Ronnie Brouwer. Een eilander uit Buren. Hij doet vakantiewerk in Hotel de Klok. Een jongensgezicht, opgeknipt haar, wit T-shirt met It’s a hard life on Ameland, een Tripper-spijkerbroek, de broek die iedereen draagt. Naast elkaar in de caravan. Het duurt twee of drie dagen, het heeft weinig om hakken, meer broer en zus dan spannend, het is vooral gezellig.
Jaartje later in een caravan op Hollum, familiecamping. Om vijf uur piekuur. Ik besluit bij de barman annex eigenaar een balletje op te gooien over Ronnie. Kent hij hem? Het eiland is niet extreem groot. Halverwege mijn vraag betrekt zijn gelaat. Ik heb gezegd dat Ronnie in Buren woont. ‘Nee, dan kennen we hem niet.’ Hij gaat verder met het spoelen van de glazen.
In de jaren tachtig wordt het verschil tussen Geel-Wit en Amelandia groter en uiteindelijk onoverbrugbaar. Geel-Wit viert sportieve successen, ruikt aan de Eerste Klasse, krijgt een kunstgrasveld met verlichting. Om op niveau te kunnen blijven voetballen maken steeds vaker Amelandianen de overstap naar Geel-Wit. Er ontstaat begrip voor, de scherpe kantjes van de kantenstrijd verdwijnen. Alle inzet ten spijt lukt het Amelandia uiteindelijk niet langer een standaardteam te leveren en moet het zelfs even vechten voor het voortbestaan. Het eerste van Amelandia speelt sindsdien tegen de reserves van Geel-Wit.
Al zullen sommigen never nooit de overstap maken. Jan Bruin: ‘Overstappen naar Geel-Wit dat zou ondenkbaar voor mij zijn geweest. Vergelijkbaar met dat ik vanuit Cambuur nooit naar Heerenveen zou zijn gegaan, dat kan gewoon niet.’ Omdat het verschil te groot geworden is verandert de Amelander-derby in de strijd om de Cor Wijnberg-bokaal, een duel met oud eerste elftalspelers. De mouwen worden volgens de verhalen nog steeds flink opgestroopt.