Het was op een zondagmiddag toen ik Jan Willem Rooda tegenkwam op Meerzorg in Hippolytushoes. Daar onze aardappelboer uit Oosterburen ook aanwezig was, duurde het niet of het gesprek nam een wending richting het boerenleven en – bestaan. Niet veel later doken we terug in de tijd. Mede ingegeven door de opmerking van Jan Willem dat hij de notitieboekjes bewaard heeft met daarin opgeslagen wie wanneer gewerkt heeft. Zelfs inclusief het geplukte aantal kisten en bijbehorend loon…
Deze opmerking leidde tot een mooie terugblik richting ver vervlogen tijden. Ik moet mij sterk vergissen maar volgens mij was boer Rooda mijn eerste werkgever uit mijn carrière. Het zou ook nog kunnen dat ik voor die tijd nog een keer een zomer kranten bezorgd heb, het Nieuwsblad van het Noorden om precies te zijn. Maar dit was een heel tijdelijk klusje toen een vaste bezorger met vakantie ging.
‘Mausen rauzen’ bij boer Rooda dus, die zijn zetel tussen Middelstum en Huizinge had. De boerderij vlak bij de flauwe bocht dus. In die tijd al jarenlang the place to be voor jongeren die na hun lagere schooltijd wat geld bij wilden verdienen in de schoolvakanties. In de loop der jaren zullen honderden jongeren, zowel jongens als meisjes, hun eerste voorzichtige stapjes op de arbeidsmarkt bij boer Rooda gemaakt hebben.
Ik kan mij zo voorstellen dat ik heel schoorvoetend op een maandagmorgen mijn stoute laarzen aangetrokken heb met de vraag of ik wel mee mocht helpen op de land. De toestemming was snel gekregen en voordat ik het wist stond mijn naam op het lijstje waarop het aantal geplukte kistjes genoteerd werd. Deze eervolle noteerfunctie was in de tijd weggelegd voor Koos Frieling en Koos Hoeksema.
Tjab Uffen heb ik nooit meegemaakt maar dat was geen beste als ik de verhalen mocht geloven. Die ging met zijn dikke laarzen in een geplukte kist met mausebladeren staan om vervolgens te vragen: “Hoezo is deze kist vol?” Nadat hij uit de kist gestapt was, kon er inderdaad wel weer een flinke hoeveelheid bij. Misschien was hij ook wel wijs geworden door eerdere ervaringen want de verleiding was groot om er af en toe enige stronken bij in te stoppen, vooral in de hoeken.
De snelste plukkers mochten altijd achter de trekker aan om op die manier paden te creëren waardoor de volle kisten op de trekker geplaatst konden worden. Deze plukkers werden van alle gemakken voorzien en verdienden dan ook veruit het meeste loon. Volgens mij waren in mijn tijd Pieter Ruiter, Alfred en Margretha Zuidhof en Ronnie Medema spekkopers. Want je kreeg 75 cent per volle kist. Want voor mij inhield dat ik per uur tussen de 3 gulden en 3,75 gulden bijeen wist te plukken.
Terugdenkend aan deze nostalgische tijd bedenk ik mij dat één van de hoogtepunten was wanneer Rooda sr. zich op het land meldde. De handen altijd op de rug geplaatst en volgens mij immer stevig aan zijn sigaar lurkend. ‘Goedemorgen mannen’, klonk het dan om vervolgens een aantal kistjes te controleren. Af en toe klonk het wel eens dreigend uit zijn mond dat we uit moesten kijken. Het kwam regelmatig voor dat de hoeveelheid geturfde kistjes veel hoger lag dan het aantal kisten dat daadwerkelijk van het land kwam. Er werd regelmatig een reeds getelde kist door een ander gebruikt om zijn eigen aantallen wat op te krikken……
Maar het absolute hoogtepunt was altijd de vrijdagmiddag. We stopten doorgaans wat eerder met plukken om ons vervolgens op het erf te verzamelen. Dan konden we mooi even een blik in de drogerij werpen waar Hendrik van de Molen druk bezig was met het droogproces. Op het erf werd Jan Willem, toen nog met krullen, altijd vergezeld door zijn onafscheidelijke hond. Pa en moe Rooda deponeerden een tafel in de schuur met daarachter 2 stoelen en op de tafel kwam het geldkistje te staan.
Een voor een werd je dan naar voren geroepen. Je kreeg het aantal kistjes door dat je geplukt had en deze aantallen werden vermenigvuldigd met 75 cent. Het staat mij bij dat ik wekelijks een bedrag kreeg dat rond de 120 a 130 gulden lag. Voor een jongen van een jaar of 13, 14 voelde het als een goudmijn die je in handen gedrukt kreeg. Volgens mij ging ik hiermee steevast naar snoepwinkeltje Kalke in het centrum van het dorp om salmiaklolly’s en drop (5 cent per stuk) te kopen. De rest van het geld verdween uiteraard op mijn spaarrekening. Geldverslindende mobiele telefoons had je toen nog niet…
Mevrouw Rooda kan zich helaas, net als mijn moeder, vast niets meer herinneren van deze mooie tijd. Maar beide zoons gniffelden nog even om mooie maar ook oude herinneringen. En ik zou best wel eens in die notitieboekjes willen kijken. Ongetwijfeld komt dan de geur van ‘volle’ mausekisten weer boven…