Hoewel ze beweerde Duits te verstaan, kostte het de Slowaakse kosteres, toch veel moeite om ons duidelijk te maken hoe laat de Evangelisch Lutherse dienst op de komende zondag zou beginnen. Uiteindelijk stak ze twee handen omhoog en deed er één vinger vanaf: negen uur. Die zondag togen we opnieuw naar die kerk, die we een paar dagen daarvoor hadden bezocht. Toen waren we toeristen, nu kerkgangers en dat voelt toch anders aan. Het is een bijzondere kerk. Helemaal van hout. Op de ansichtenkaarten van de kerk stond dan ook geschreven: “famous wooden church”. Zo’n vijfentwintig jaar geleden was deze kerk, die plaats biedt aan zesduizend mensen, in haar geheel verplaatst en elders weer opgebouwd. Ze moest toen plaatsmaken in verband met de aanleg van een stuwmeer.
We namen onwennig plaats op de smalle kerkbanken en luisterden naar de laat-Middeleeuwse klanken van het orgel uit 1750. De dienst begon met een lied. Bij het derde couplet bracht één van de kerkenraadsleden ons een Slowaakse zangbundel. Ze had waarschijnlijk onze vocale zwijgzaamheid opgemerkt. Zoals bij ons, stonden de te zingen liederen aangegeven op een liedbord. We zochten het betreffende gezang op en begonnen eerst schuchter, maar daarna met steeds meer durf de Slowaakse teksten mee te zingen. Een voordeel was dat de melodieën van de liederen herkenbaar waren. Ik zelf liet op den duur alle remmen los en zong uit volle borst de onbekende Slowaakse woorden fonetisch voor het vaderland weg. Al zingende zal ik wel een flink aantal keren de uitspraakplank hebben misgeslagen, want meer dan eens draaide de Slowaakse kerkgangster, die voor mij zat, haar hoofd een aantal keren naar mij om, met streng fronsende wenkbrauwen.
Van de dienst hebben wij helemaal niets verstaan, behalve dan een aantal keren het woord “Christus”. Toch was er een gevoel van verbondenheid met deze gemeente, die net als wij zondag aan zondag bijeenkomt rondom Gods Woord. Ook al versta je elkaar dan niet, je begrijpt elkaar wel in dat verlangen naar het zondagse voedsel, als brood voor het hart. In dat besef was deze dienst, deze eredienst toch ook voor ons een waardevolle geloofsbelevenis. Toch zou deze dienst ons nog iets anders brengen. Dat had te maken met het lied dat gezongen werd na de prediking. Met stijgende onbevangenheid zongen we couplet na couplet, ook met het gevoel dan tenminste zingend nog iets te beleven aan deze verder onverstaanbare dienst.
En toen ineens stond het daar, in het vierde couplet, dat ene woord: potverdrietsky! Voordat we het wisten hadden we het al voorbijgezongen, maar dat ene woord was ons allen opgevallen. Misschien is het in het Slowaaks een heel vroom woord, maar wij als Nederlanders zagen er een verbasterde krachtterm in. En het stond zomaar in een Slowaakse zangbundel.
Het zou voor ons gezin in de verdere vakantieweken een gevleugeld woord worden. Als iemand van het gezin bij het rummycubben weer een hoog cijfer trok met dezelfde kleur klonk het door de tent: potverdrietsky! Of als iemand met kaarten (pesten) weer een joker kreeg en vijf kaarten moest ‘kopen’: potverdrietsky! Of als op de wankele campingtafel weer eens een kop koffie om was gevallen: potverdrietsky!Zo zie je maar weer, van een kerkdienst, ook in een onverstaanbaar buitenland, neem je altijd iets mee.
(Dominee Bob Haanstra woonde jarenlang in Middelstum en schreef regelmatig voor het Middelstumer voetbalclubblad. Tegenwoordig is hij predikant van de PKN-kerk in Steenwijk.)