‘Practice what you preach’, is een bekend gezegde. In simpel Nederlands: doe wat je zegt. Dat klinkt logisch en simpel, maar is in de praktijk best nog wel eens lastig. Ik leer mijn kinderen geduldig te zijn, niet te schreeuwen en lief te zijn voor elkaar. Daarin geef ik natuurlijk veelal het goede voorbeeld, maar ook ik verlies toch wel eens mijn geduld door allerlei factoren. Hoe vaker me dat zelf overkomt, hoe ongeloofwaardiger ik word naar mijn kinderen.
In een groter verband geldt dit ook voor de overheid richting haar burgers. De overheid vraagt in beleid nog al wat van haar burgers. En op een heel aantal terreinen geeft ze daarin dikwijls het goede voorbeeld.
Zo rijden bedrijfsauto’s van gemeenten, provincie en waterschappen over het algemeen op duurzame brandstoffen. In hun kantoren zul je geen plastic koffiebekertjes meer vinden. De buitendiensten gebruiken geen chemische bestrijdingsmiddelen meer. Zo een paar voorbeelden waarin de overheid het goede voorbeeld geeft in zaken die ze ook van de burgers vragen.
Maar het gaat niet altijd goed. Overheden vinden het soms ook lastig om naar eigen beleid of beleid van hogere overheden te handelen. Zo heeft de overheid (terecht!) grote opgaven benoemd rondom natuur, biodiversiteit, waterkwaliteit en dergelijke. Nu zijn gemeenten, provincies en waterschappen zelf verantwoordelijk voor grote oppervlakten openbare ruimte. Bermen, groenstroken en watergangen onder andere.
Boeren worden vele maatregelen opgelegd om uitstoot en afspoeling naar oppervlaktewater tegen te gaan. Ze moeten bufferstroken langs sloten hanteren waar dikwijls bloemranden van worden gemaakt. Goed voor de biodiversiteit en het helpt uitspoeling naar de sloot tegen te gaan. Maar aan de andere kant van de sloot is de gemeente, waterschap of provincie verantwoordelijk voor het beheer van de berm.
Daar zien we veelal geen bloemen. En momenteel worden die bermen weer volop gemaaid. Maar niet op een duurzame manier helaas. Het gras wordt geklepeld en blijft in die berm liggen. Het verrot en dat geeft uitstoot en afspoeling naar de sloot. De berm wordt bemest in plaats van verschraald. Terwijl juist verschraling leidt tot een betere biodiversiteit.
Straks in de herfst worden de sloten weer schoongemaakt waarbij het slootmaaisel dikwijls aan de kant blijft liggen. Ook dat geeft weer ongewenste uitstoot en afspoeling. Dit alles is tegenstrijdig tot het beleid waar diezelfde overheden voor staan. Ook hier blijkt de praktijk weerbarstig en gaan vaak de centen boven het principe.
En dat terwijl er heel mooie mogelijkheden zijn meerwaarde te creëren door het duurzamer te doen. Boerennatuur Midden Groningen heeft het afgelopen jaar pilots gedaan in samenwerking met boeren en gemeente om berm- en slootmaaisel te gaan composteren. En met succes. Op een aantal plaatsen in Noord-Groningen is het ‘afval’ binnen een paar weken omgezet tot hoogwaardige compost. Deze compost gebruiken de boeren weer om hun land te bemesten. Hierdoor is er minder kunstmest nodig bijvoorbeeld.
Zo snijdt het mes aan meerdere kanten. Berm- en slootmaaisel wordt afgevoerd. Hierdoor heb je minder uitstoot en afspoeling. De bermen verschralen wat goed is voor de biodiversiteit. Dat wat eerst afval was, wordt nu een hoogwaardige grondstof waardoor er minder kunstmest nodig is.
En het geheel verloopt in principe kostenneutraal. De kosten van het maaien, afvoeren en composteren worden betaald door de boer die compost afneemt en de overheid die nu ook betaalt voor het beheer. Uiteindelijk zullen de kosten voor de overheid juist afnemen omdat verschraling zal leiden tot minder vaak maaien. En dit alles is lokaal te regelen zodat overbodig transport wordt voorkomen.
De pilots laten zien dat dit groot uitgerold kan worden. Hier ligt dus een grote kans voor de overheden: maak zelf werk van je ambities!