‘Van het concert des levens, krijgt niemand een program’. Het is dinsdagmorgen wanneer ik dit verhaal weg tik. Het leven voelt nog ietwat onwerkelijk aan. Twee weken geleden nog maar kregen we een appje met het bericht dat moeders wat grauw zag en af en toe weg viel. Toen mijn zuster en ik bij haar gingen kijken was daar het contact en de blik der herkenning. Ik dacht in eerste instantie dat het wel wat mee viel. Maar inmiddels is het stervensproces afgerond en hebben we haar gisteren begraven. En dan merk je hoe snel alles kan gaan.
De donderdag na het appberichtje zat moeder gelukkig gewoon weer op Meerzorg te puzzelen, dat stelde mij aanvankelijk gerust. Maar vrijdag volgde weer een verontrustend appberichtje. Dat de verpleging dacht dat moeder niet meer beter zou worden en dat er rekening mee werd gehouden dat moeder bedlegerig zou worden. Die middag ging ik weer kijken en volgens mij was dat de laatste keer dat ik haar stem hoorde. ‘Dag Bertus’, meende ik op te vangen toen pa weer naar zijn kamer ging.
Zaterdagmorgen ging ik weer met Miranda naar het Hippyhoes. Even was daar de hoop dat moeder gewoon weer op Meerzorg zat. Maar daar was ze niet. Daarna was er de hoop dat moeders in haar kamer bij kennis was. Maar ook dat was niet zo. En toen kwam het besef keihard binnen dat een contactmoment of blik van herkenning er niet meer zou komen. Dat was ook het moment dat de waterlanders zich niet meer achter mijn ogen lieten vangen.
Vorige maand hadden we nog haar verjaardag gevierd. Een dag waarvan ze zichtbaar genoot. En we waren nog als gezin uit eten geweest in Wirdum, en ook daar was moeder nog bij. Zou ze hier onbewust naar toe geleefd hebben? Want daarna ging ze eigenlijk snel achteruit. Zondagmorgen 13 november nam ze voor het laatst kleine beetjes eten en drinken tot zich. Daarna lukte het slikken niet meer. Moeders werd niet meer alleen gelaten. De kinderen, klein- en achterkleinkinderen kwamen met grote regelmaat langs om afscheid te nemen en om te waken.
Mooi eigenlijk, dat we dat nog voor haar konden doen. Zittend aan haar bed met de naaste familie werden mooie herinneringen aan moe opgehaald. Het waren momenten met een lach en een traan. Onwerkelijke momenten ook want het was wachten op het moment dat moe haar laatste adem uit zou blazen. Verdrietige momenten, zeker ook voor mijn vader die heel goed wist dat zijn innig geliefde vrouw hem binnenkort zou verlaten.
Dinsdag 15 november was het zo ver. Een uurtje eerder zat ik nog aan haar bed, even later was moe gestorven. En dan kom je in een soort van rollercoaster terecht waarbij heel veel dingen op je af komen. Maar gelukkig worden ook heel veel dingen voor je geregeld en uit handen genomen door de begrafenisondernemer. En dat geeft je de tijd om te rouwen, om dagelijks nog even bij moe te kijken die er vredig bij lag. Ze had de rust gevonden waarna ze zo verlangde. Het was goed zo, maar toch is daar ook het verdriet.
Woensdagmiddag namen we haar leven door met de dominee om de begrafenisdienst voor te bereiden. Het moest een dankdienst worden voor haar leven. Mooie herinneringen aan een lang en intensief leven, kwamen boven. We werden getroost met het idee dat moeder was heengegaan naar een plek waar geen pijn en zorgen meer zijn. Haar woning Boven was klaar. Ze was daar waar ze zo vurig heen wilde.
Op de vrijdag was er nog het grote schrikmoment toen we hoorden dat de vader van onze dominee plotseling was heengegaan en hij niet voor kon gaan in de rouwdienst. Gelukkig bood ds. Meihuizen aan om de dienst te leiden. En zo zaten we zaterdagmorgen weer bij elkaar om de dienst te bespreken. Zondag werd moeder herdacht tijdens de laatste zondag van het kerkelijk jaar. En maandag hebben we haar herdacht in een mooie kerkdienst waarbij wij als kinderen en kleinkinderen mooie herinneringen aan moeder en oma naar voren mochten brengen. Het deed ons goed te constateren dat er zo veel mensen op haar rouwdienst afkwamen of anderszins aan ons gedacht hebben.
En nu, nu gaat het leven door zonder haar. Via het puzzelboek kwamen we er achter dat het laatste woord dat moeder die donderdag op Meerzorg had doorgekrast ‘afweersysteem’ was. Misschien was dat wel symbolisch, alsof ze hiermee onbewust haar eigen afweersysteem opgaf en zich langzaam overleverde aan dat wat komen ging en ieder mens moet ondergaan.
En zo is het maar zo voorbij en gaat het gewone leven door. Wat rest is dankbaarheid en mooie herinneringen. Dankjewel moeder voor al uw liefde, troost, wijsheid en mooie uitspraken die ons tot het laatst nog regelmatig deden glimlachen. En een woord van dank voor het verzorgend personeel van het Hippolytushoes is op zijn plaats. Ze zal best wel eens op jullie gemopperd hebben maar dat deed ze ook op ons. Maar wanneer we weggingen was daar altijd weer een woord van dank: “Mooi das der even weer west bist”. En die dankbare woorden, die worden nu intens gemist…..